انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١٤٨ - منشأ و خاستگاه حرمت

ندارد، چون تحريم برخى از همسران بر مرد يا تحريم برخى از لذت‌ها با سبب يا بدون سبب، كارى قبيح نبوده و در شمار گناهان نيست؛[١] مهمترين موضوعى كه ذهن مفسران را در تفسير آيه نخست سوره تحريم به خود مشغول ساخته، كشف رفتار يا چيزى است كه پيامبر اسلام (ص) آن را به طور موقت بر خود حرام نمود.

تلاشهاى ادبى، روايى و تاريخى بسيارى از سوى قرآن‌پژوهان در پاسخ به اين مسئله صورت گرفته و در مجموع سه ديدگاه تفسيرى، پيرامون موضوع ياد شده ارائه گرديده است:

در ديدگاه نخست، مراد، تحريم ماريه قبطيه از سوى پيامبر (ص) بوده است: پيامبر (ص) در روز اختصاصى عايشه با همسرش ماريه- در خانه حفصه- هم‌بستر شد؛ حفصه با آگاهى از اين ماجرا، به پيامبر اعتراض كرد كه رعايت حرمت و حق وى را نكرده است؛ پيامبر (ص) نيز به خاطر جلب رضايت حفصه، نزديكى با ماريه را بر خود حرام كرد و از حفصه خواست اين راز را افشا نكند؛ اما بعدها پيامبر، حفصه را به خاطر افشاى راز خود براى عايشه و ديگر همسران ايشان، طلاق داد و از زنان ديگرش به مدت بيست‌ونه روز دورى جست؛ اين داستان را ابتدا ابن‌سعد در كتاب خود گزارش كرده‌[٢] و سپس در منابع حديثى كهن اهل سنت بازتاب يافته است.[٣]

قرطبى به نقل از كياطبرى گزارش كرده است كه مى‌توان گفت اطلاق «لم تحرم ما احل الله» حاكى است كه موضوع، اختصاصى به داستان‌

[١]. تنزيه الانبياء، ص ١٦٨؛ مجمع البيان، ج ١٠، ص ٥٧.

[٢]. الطبقات الكبرى، ج ٨، ص ١٨٦- ١٨٧.

[٣]. مسند ابن حنبل، ج ٦، ص ٣١٥؛ صحيح مسلم، ج ٢، ص ٧٦٤؛ صحيح البخارى، ج ٣، ص ١٧٤.