انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١٥٦ - ب - گفتارها
مىگيرد؛ ناديده گرفتن اصول اخلاقى و انسانى در كاربرى زبان، آفاتِ بسيارى در پىداشته و گاه مىتواند دين، حيثيت، آبرو، جان و مال ديگران را به مخاطره افكنده و امنيت شخصيتى و اجتماعى را برهم بزند؛ با توجه به اهميت پرهيز از اين آفات و ضرورت سالمسازى بهرهمندى از گفتار در روابط انسانى، قرآن بدان توجهى ويژه مبذول داشته و به زبان راندن برخى سخنان، تبليغات سوء گفتارى و خلافگويى را حرام اعلام كرده است؛ در اين پيوند، از جمله مصداقهاى حرمت عبارتند از «بهتان زدن»: (وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً)؛[١] «غيبت»: (وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ)؛[٢] «افشاى عيوب ديگران»: (لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ)؛[٣] «قذف و نسبت زنا به افراد پاكدامن»: (وَ إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدالَ زَوْجٍ مَكانَ زَوْجٍ وَ آتَيْتُمْ إِحْداهُنَّ قِنْطاراً فَلا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئاً أَ تَأْخُذُونَهُ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً)؛[٤] «نجواى آلوده به گناه» (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَناجَيْتُمْ فَلا تَتَناجَوْا بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ)؛[٥] «اهانت و پرخاش به پدر و
[١]. احزاب: ٥٨:« و كسانى كه مردان و زنان مومن را بىآنكه مرتكب[ عمل زشتى] شده باشند آزار مىرسانند، بىترديد تهمت و گناهى آشكار به گردن گرفتهاند».
[٢]. حجرات: ١٢:« و بعضى از شما غيبت بعضى نكند؛ آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهاش را بخورد؟ از آن كراهت داريد».
[٣]. نساء: ١٤٨:« خداوند، بانگ برداشتن به بدزبانى را دوست ندارد؛ مگر[ از] كسى كه بر او ستم رفته باشد».
[٤]. نساء: ٢٠:« و اگر خواستيد همسرى[ ديگر] به جاى همسرِ[ پيشين خود] ستانيد، و به يكى از آنان مال فراوانى داده باشيد، چيزى از آن را پس مگيريد؛ آيا مىخواهيد آن[ مال] را به بهتان و گناهِ آشكار بگيريد؟».
[٥]. مجادله: ٩:« اى كسانى كه ايمان آوردهايد! چون با يكديگر محرمانه گفتگو مىكنيد، به[ قصد] گناه و تعدّى و نافرمانى پيامبر با همديگر محرمانه گفتگو نكنيد».