انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١٥٠ - گستر حرام در قرآن

علامه عسگرى با سبب نزول بودن ماجراى عسل مخالف بوده و اين را با عظمت و حكمت الهى مغاير مى‌داند كه خداوند به خاطر چنين موضوع ناچيزى، ملائكه و مؤمنان صالح را به عنوان پشتيبان پيامبر معرفى كند؛[١] البته مى‌توان گفت اين استدلال به بخش دوم سوره مربوط است؛ فرازى كه درباره ماجراى يك راز بوده و پيامبر اظهار سر را تهديد كرده است؛ جز آنكه موضوع آيه نخست و دوم يكسان تلقى شوند؛ اما روايات، سبب نزول آن دو را متفاوت دانسته‌اند؛ برخى از مفسران كهن مانند ابن‌عباس و كلبى محتواى راز ياد شده در آيه دوم را مسئله خلافت دانسته‌اند؛[٢] همچنين در روايتى از ابوهريره هرسه داستانِ ماريه، عسل و رازِ خلافت به عنوان يك داستان واحد در سبب نزول آيه، گزارش شده است؛[٣] شوكانى نيز به اختلاف‌نظر مفسران، پيرامون سبب نزول آيه تصريح كرده و به نقل از «اسباب نزول واحدى»، ديدگاه بيشتر مفسران را داستان نزديكى با ماريه در خانه حفصه دانسته است.[٤]

گستره حرام در قرآن‌

مصداق‌هاى حرام در قرآن به لحاظ نوع و آمار، گستره و شمارگان زيادى را به خود اختصاص داده است؛ شمارگان عناوين كلى محرمات قرآنى در يك پژوهش آمارى افزون بر ٣٦٠ عنوان گزارش شده و ذيل هر عنوانى دست‌كم چند آيه به عنوان مستند آمده است.[٥]

[١]. احاديث عايشه ام المؤمنين، ج ٢، ص ٩٢.

[٢]. رك: الكشف والبيان، ج ٩، ص ٣٤٥.

[٣]. مجمع الزوائد، ج ٧، ص ١٢٦.

[٤]. فتح القدير، ج ٥، ص ٣٣٩.

[٥]. فرهنگ قرآن، ج ١٠، ص ٤٠٤- ٤٨٤.