انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١١٦ - ستايشگران

ياد شده از سجده، مطلقا در مورد غير خدا روا نيست.[١] همچنين سجده در آيه‌ (أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ)[٢] از نوع خضوع و تواضع، معنا شده است.[٣]

دوم. گونه ديگر، سجده تحيت و تكريم است، بدون ابراز اعتقاد به الوهيت؛ همانند سجده فرشتگان بر آدم (ع) و سجده يعقوب و فرزندانش به يوسف (عليهم السلام)؛ اين گونه از سجده از نگاه بيشتر انديشمندان اسلامى تا عهد بعثت حضرت محمد (ص) مباح بود[٤] و اصحاب ايشان با مشاهده سجده درخت و شتر براى پيامبر (ص) با خود گفتند كه ما براى سجده آن حضرت اولى هستيم و پيامبر در پاسخ آنان فرمود كه سجده جز براى خداوند جايز نيست و در پى آن از سجده براى بشر نهى كرده و مصافحه را جايگزين آن نمودند؛[٥] سجده به معناى تحيت در برخى از آيات به‌كار رفته است؛ مانند (خَرُّوا لَهُ سُجَّداً)[٦]؛[٧] ماده «خرّ» در اين آيه به معناى مرور است، نه سقوط و افتادن.

ستايشگران‌

در نگرش قرآنى، ستايش خداوند اختصاصى به انسان نداشته و تمام هستى، پيوسته به زبانى و حالى به ستايش خداوند مشغول هستند.

[١]. التفسير المنير فى العقيدة والشريعة والمنهج، ج ١، ص ١٣٤؛ الجامع لأحكام القرآن، ج ١، ص ٢٠١- ٢٠٢.

[٢]. حج: ١٨.

[٣]. لسان العرب، ج ٦، ص ١٧٧.

[٤]. الجامع لأحكام القرآن، ج ١، ص ٢٠١.

[٥]. التفسير المنير فى العقيدة والشريعة والمنهج، ج ١، ص ١٣٤؛ الجامع لأحكام القرآن، ج ١، ص ٢٠١- ٢٠٢.

[٦]. يوسف: ١٠٠.

[٧]. لسان العرب، ج ٦، ص ١٧٧.