انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ٨٤ - تعالى و سعى انسان

الف- هركس مسئول گناهان خويش است؛

ب- بهره هركس در آخرت، همان سعى و كوشش اوست؛

ج- خداوند به هركس در برابر عملش، جزاى كامل مى‌دهد.

به اين وسيله خداوند بر بسيارى از اوهام و خرافات رايج در بين مردم كه گاه در بعضى از مذاهب به صورت يك عقيده درآمده است خط بطلان مى‌كشد؛ قرآن از اين راه نه تنها باور مشركان عرب را در زمان جاهليت- كه معتقد بودند يك انسان مى‌تواند گناهان ديگران را بر عهده گيرد- نفى مى‌كند، بلكه اعتقاد رايج مسيحيان را- كه مى‌گويند: خداوند فرزندش مسيح (ع) را به دنيا فرستاد تا بالاى دار رود، زجر و شكنجه بيند و بار گناه گنهكاران را بر دوش كشد!- مردود دانسته و همچنين اعمال زشت گروهى از كشيشان را كه در قرون وسطى مغفرت‌نامه و اوراق استحقاق بهشت را مى‌فروختند، و امروز هم به مسئله گناه‌بخشى ادامه مى‌دهند، محكوم مى‌نمايد.

منطق و عقل نيز اقتضايى اين گونه دارند كه هركسى مسئول اعمال خويش و منتفع به اعمال خويش باشد اين باور اسلامى سبب مى‌شود تا انسان به جاى پناه‌بردن به خرافات و يا افكندن بار گناه خويش به گردن ديگران، به سراغ سعى و تلاش و كوشش در اعمال خير رفته و از گناه بپرهيزد، و هرگاه لغزشى برايش رخ داد و مرتكب خطايى گرديد توبه كرده و آن را جبران نمايد. تأثير تربيتى اين عقيده در انسان‌ها كاملًا روشن و غيرقابل‌انكار است، همان‌گونه كه اثر مخرب عقايد جاهلى يادشده نيز بر كسى پوشيده نيست.