بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ‌)[١] و (وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ‌).[٢]

چنانچه مراد از سجده، اظهار خضوع و تعظيم خداوند باشد، به ظاهر براى آن شرطى در چگونگى جهت وجود ندارد. شايد از ملاك آيه (وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ)[٣] بتوان براى اين حكم بهره جست. همچنين مطابق دلالت ظاهرى آيه (وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى وَ عَهِدْنا إِلى‌ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْعاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ)[٤] محلى كه سجده بر آن صورت مى‌گيرد بايد طهارت شرعى داشته باشد.

پيرامون ذكر سجده نيز گفته‌اند هنگامى كه آيه نخست سوره اعلى: (سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى‌)[٥] نازل شد، پيامبر (ص) فرمودند: «آن را در سجده‌هاى خود قرار دهيد».[٦] از آنجا كه تواضع در سجده بيشتر از ركوع است، ضرورى است ذكر آن مبالغه بيشترى داشته باشد؛ همانند «اعلى» ولى ذكر ركوع با واژه «عظيم» همراه است و مبالغه‌اى ندارد.[٧]

[١]. بقره: ١٤٩:« و از هركجا بيرون آمدى، روى خود را به سوى مسجدالحرام بگردان، و البته اين‌[ فرمان‌] حق است و از جانب پروردگار تو است و خداوند از آنچه مى‌كنيد غافل نيست».

[٢]. بقره: ١٥٠:« و از هركجا بيرون آمدى،[ به هنگام نماز] روى خود را به سمت مسجدالحرام بگردان؛ و هركجا بوديد روى‌هاى خود را به سوى آن بگردانيد».

[٣]. بقره: ١١٥:« و مشرق و مغرب از آنِ خداست؛ پس به هرسو رو كنيد، آنجا روى‌[ به‌] خداست. آرى، خدا گشايشگر داناست».

[٤]. بقره: ١٢٥:« در مقام ابراهيم، نمازگاهى براى خود اختيار كنيد، و به ابراهيم و اسماعيل فرمان داديم كه: خانه مرا براى طواف‌كنندگان و معتكفان و ركوع و سجودكنندگان پاكيزه كنيد».

[٥]. اعلى: ١.

[٦]. التبيان فى تفسير القرآن، ج ١٠، ص ٣٢٩.

[٧]. مفاتيح الغيب، ج ١، ص ٢٨٣.