انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١٩٤ - دشمنى در بهشت

با توجه به اينكه آيات قرآن داراى معانى مختلفى است، دريافت هر دو معنا از آيه اشكال است؛ اتفاقاً واژه «شجره» در قرآن مجيد در هر دو معنى به كار رفته است: گاه به معناى درختان معمولى و مادى، همچون: (وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ‌)[١] كه اشاره به درخت زيتون است؛ و گاه در شجره معنوى: (وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ‌)[٢] كه منظور از آن، جمعى از مشركان، يا يهود و يا اقوام طاغى ديگر همانند بنى‌اميه مى‌باشد.[٣]

مفسران مراد از «وسوسه» در اين آيات را تظاهر به نصيحت يا خيرخواهى نسبت به آدم معنا كرده‌اند؛ بدين سان كه ابليس براى آدم و حوا (عليهاالسلام) چنين تصوير خيالى از خوردن درخت ممنوعه ايجاد كرد كه در صورت خوردن از ميوه آن به فرشته تبديل خواهند شد و حيات آن‌ها دچار هيچ تغييرى نخواهد شد، يا اينكه چنين توهم‌آفرينى كرد كه افرادى كه از خوردن ميوه اين درخت منع شده‌اند، كسانى غير شما بوده و تنها فرشتگان و دارندگان حيات ابدى هستند و ازاين‌رو منع از آن شامل آدم و حوا نيست؛[٤] به ديگر سخن، در صورت خوردن از آن سرزنشى براى شما نخواهد بود؛ زيرا نهى به خاطر حرمت خوردن ميوه آن براى شما نيست بلكه به اين دليل است كه شما در همين صورت بشرى خود بمانيد؛ اما اگر نخواستيد مانعى براى خوردن نيست و اگر خورديد به فرشته يا انسانى با حيات ابدى تبديل خواهيد شد.[٥]

[١]. مؤمنون: ٢٠:« و از طور سينا درختى برمى‌آيد كه روغن و نان خورشى براى خورندگان است».

[٢]. اسرا: ٦٠:« و آن درخت لعنت شده در قرآن را».

[٣]. تفسير نمونه، ج ٦، ص ١٢٠- ١٢١.

[٤]. مجمع البيان، ج ٤، ص ٦٢٦- ٦٢٧.

[٥]. الجديد فى تفسير القرآن المجيد، ج ٢، ص ١٦٤.