انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١٨٢ - اشاره
در باره فرعون مىفرمايد: (وَ كَذلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِهِ وَ صُدَّ عَنِ السَّبِيلِ وَ ما كَيْدُ فِرْعَوْنَ إِلَّا فِي تَبابٍ)[١]: «و اين گونه براى فرعون، زشتى كارش آراسته شد و از راه [راست] بازماند و نيرنگ فرعون جز به تباهى نينجاميد».
همچنين خطاب به منحرفان از مسير الهى در حيات انسانى مىفرمايد: (وَ لا تَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها وَ تَذُوقُوا السُّوءَ بِما صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ لَكُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ)[٢]: «و زنهار، سوگندهاى خود را دستاويز تقلب ميان خود قرار مدهيد، تا گامى بعد از استواريش بلغزد، و شما به [سزاى] آنكه [مردم را] از راه خدا باز داشتهايد دچار شكنجه شويد و براى شما عذابى بزرگ باشد»؛ در آيات ديگر نيز، عمل «صد سبيل» به شيطان و انسانهاى مشرك و ظالم نسبت داده شده است؛[٣] همچنين به حضرت محمد (ص) نيز ياد آور شده است كه مراقب دسيسههاى آنان باشد.[٤]
با توجه به آيات قرآن مىتوان دشمنان انسان را در مسير حيات دينى دو گونه دانست: درونى و بيرونى؛ شاخص دشمن بيرونى انسان، ابليس و دشمن درونى او، نفس انسانى است كه در صورت همراهى با هم، موجب شقاوت ابدى انسان مىشوند؛ اينك در ادامه به ارائه آگاهىهاى قرآنى پيرامون اين دو دشمن مىپردازيم.
[١]. غافر: ٣٧.
[٢]. نحل: ٩٤.
[٣]. زخرف: ٦٢:(\i وَ لا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطانُ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ\E)؛\i( الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ كافِرُونَ\E).
[٤]. طه: ١٦:(\i فَلا يَصُدَّنَّكَ عَنْها مَنْ لا يُؤْمِنُ بِها وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَتَرْدى)\E؛\i( وَ لا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آياتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ\E).