علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦٤ - معرفی و روششناسی شرح نهجالبلاغه ابنمیثم بحرانی
که منظورش از روایت اول، متن نهجالبلاغه و از روایت دوم، نسخه بدلی است که سید رضی در پایان متن ذکر کرده است.
١٠. بیان ضبط و تلفظ صحیح نامها:
مؤلف در مواردی که نیاز میدیده است، ضبط و تلفظ صحیح نامها را هم بیان کرده است؛ مثال: «خباب بالخاء المعجمة و الباء المشدّدة»،[١] یا «حروراء بمدّ و قصر ...»[٢] و یا «البکالي: بکسرِ الباء».[٣]
١١. عدم توضیح دربارۀ وجه تسمیۀ خطبهها:
مؤلف، معمولاً دربارۀ وجه تسمیۀ خطبههایی که در نهجالبلاغه دارای نام مشخص هستند، مثل اَشباح و غرّاء، چیزی بیان نکرده است؛ اما دربارۀ وجه تسمیۀ خطبۀ قاصعه (خطبه ٢٣٤) چهار قول، به نقل از شارحان نهجالبلاغه بیان کرده، قول اول را ترجیح داده است:
... وجوهاً: أحدُها و هو أقربُها أنّه٧ کان یخطبها علی ناقته و هي تقصع بجرّتها... .[٤]
نیز در مورد قول سوم آن گفته است:
الثالث: سُمّیت بذلك لأنّه هاشمة کاسرةٌ لإبلیس و مُصغِّرة و مُحقّرة لکلّ جبّار. و هو وجهٌ حَسنٌ أیضاً.[٥]
یعنی این قول را نیز نیکو دانسته است.
١٢. عبارت بیانگر آغاز شرح متن:
در مواردی که مؤلف، پیش از آغاز متن، دربارۀ متن خطبه یا کلام توضیحاتی میدهد، مثلاً سبب ورود یا تاریخ صدور کلام یا... را بیان میکند، پس از پایان این توضیحات، معمولاً با عباراتی چون: «و لنرجعْ إلی التفسیر» یا «و لنرجِع إلی المتن»، شرح متن را آغاز میکند.[٦]
١٣. توضیح واژگان و اصطلاحات:
در ابتدای شرح متن، پیش از هر بحث دیگر، به بحث لغوی دربارۀ واژهها و اصطلاحاتی که نیاز به شرح و توضیح داشتهاند، پرداخته شده است؛[٧] مثلاً: «النَّعماءُ: النعمة و هو اسم یقام مقام المصدر».[٨] یا مورد دیگر: «یقال فلان بعید الهمّة: إذا کانت إرادتُه تتعلّق بعَلیّات الأمور دونَ محقّراتها».[٩]
[١]. همان، ج٣، ص٣٨٤.
[٢]. همان، ج٥، ص٣.
[٣]. همان.
[٤]. همان، ص٨١.
[٥]. همان، ج٢، ص٢١٦ ـ ٢١٧.
[٦]. همان، ج٥، ص٢٨٤.
[٧]. همان، ص٢٦٩.
[٨]. همان، ص٢٧٣.
[٩]. همان، ج٤، ص٢١٤ـ ٢١٥.