اگر به آن خدشه وارد نشود، به نقل از امام جواد٧ پرداخته است.[١] اما در هیچ منبع حدیثي کهن و جدید ما حتی با یک حدیث هم مواجه نشده‌ایم که فضل بن شاذان از امام هادی٧ و عسکری٧ نقل کرده باشد؛ در عین حال که شیخ طوسی او را تنها در عداد صحابیان آن دو بر شمرده است.[٢]

نکته‌ای که نباید دستخوش غفلت قرار گیرد، این‌که در اساس، ملازمه‌ای بين صحابي بودن و راوي بودن نیست و رابطه بین آن دو، به اصطلاح اهل منطق، عام وخاص مطلق است. همه راویان بي‌واسطه از معصوم جزو صحابیان به شمار می‌آیند، اما صدق عنوان صحابي، حاوی و متضمن روایت كردن از معصوم نیست.

شیخ طوسی در ابواب مختلف رجالش چهل نفر از صحابیان ائمه: را بر شمرده و در عین حال از آنها در باب «من لم يرو عن واحد من الائمة:» یاد کرده است؛ همانند شعیب بن اعین، عبدالعزیز بن مهتدی قمي، ریان بن صلت بغدادی خراسانی و حمدان بن سلیمان نیشابوری و...

٤. «او از حدود ٢٦ تن استماع حدیث کرده است».

ـ برخوردار بودن از اساتید و شاگردان فراوان حاوی دانشوری، درایت، فقاهت، والایی و ارجمندی و كاهش آن دو در بستر طبیعی خویش نمایانگر توسعه نیافتگی علمي، معرفتي وتجربي انسان است.

آمار بیست و شش نفر اساتید فضل بن شاذان به هیچ وجه برآیند پژوهش نیست. بررسی نه چندان کامل این جانب آن تعداد را به پیش از سه برابر ارتقا داده است. به منظور به اجمال گراییدن و پهن نکردن دامنه بحث به بیش از حد لزوم به ذکر یک منبع با وجود مأخذ و منابع گوناگون برای هر یک از اساتید وی بسنده می‌کنیم.

١. ابن‌ابی‌عمیر، ٢. صفوان بن یحیی، ٣. ابن‌محبوب، ٤. ابن‌فضّال، ٥. ابن‌بزیع، ٦. محمد بن حسن واسطی، ٧. محمد بن سنان، ٨. اسماعيل بن سهل، ٩. شاذان بن خلیل، ١٠. ابی‌داوود مسترق، ١١. عمار بن مبارک، ١٢. عثمان بن عیسی رواسی، ١٣. فضالۀ بن ایوب، ١٤. علی بن حکم بن زبير، ١٥. ابراهیم بن عاصم، ١٦. داود بن قاسم جعفری، ١٧. قاسم بن عروه، ١٨. عبدالرحمن بن ابی‌نجران،[٣] ١٩. هشام بن حکم،[٤] ٢٠. یونس بن عبدالرحمن،[٥] ٢١. حماد بن عیسی،[٦] ٢٢. بزنطی،[٧] ٢٣. نصر بن مزاحم،[٨]
٢٤. محمد بن جمهور، ٢٥. عبدالعزیز بن مهتدی قمی، ٢٦. اسماعيل بن عباد، ٢٧. جعفر بن عيسي بن

[١]. رجال الطوسي، ش٥٥٥٨.

[٢]. قاموس الرجال، ج٨، ص٤٠٦؛ معجم رجال الحديث، ج٩، ص٩.

[٣]. رجال النجاشي، ش٨٤٠.

[٤]. همان، ش١٢٠٨؛ خلاصة الاقوال، ص٢٩٦ ش١١٠٣؛ كتاب الرجال، ص٢٠٧، ش١٧٤٣.

[٥]. كتاب الرجال، ص٢٠٧، ش١٧٤٣.

[٦]. همان، ش١٢٠٨.

[٧]. رجال الطوسی، ش٥٤٧٨.

[٨]. رجال النجاشي، ش١٢٠٨.