حال برویم سراغ آیات قرآن؛ ببینیم در آیات قرآن مطلب چگونه تقریر شده است و در چه مواردی قرآن به مردم گفته توکل کنید. آیا قرآن گفته کار نکن توکل کن، یا گفته نترس پیکار کن و توکل کن. ببینید چقدر تفاوت است! یک وقت کسی می‌گوید در خانه بنشین، پیکار نکن و توکل کن، دیگری کارت را انجام می‌دهد. یک وقت می‌گوید پیکار کن و نترس و توکل کن.

من یک وقتی به نظرم تمام آیات قرآنی که در آنها توکل بود جمع کردم همچنان که آیات مربوط به صبر را جمع کردم. وقتی انسان روی نکاتی خیلی دقت می‌کند و بعد در آیات قرآن تدبر می‌کند، می‌بیند چقدر ظرافت‌کاری در قرآن هست، این کتابِ هزار و چهار صد سال پیش که به وسیله یک مرد اُمّی و درس نخوانده نازل شده؛ و بعد ما می‌بینیم در طول این هزار و چهار صد سال عالمهایی آمده‌اند که توکل را نمی‌توانستند خوب تفسیر کنند، احیانآ غلط تفسیر می‌کردند، مثل خود همین جناب غزالی.

غزالی از اکابر علمای بشر و از مفکرین بشر شمرده شده ولی یک افکار صوفیانه هم دارد. او در باب توکل یک مهملاتی گفته‌است که واقعا اسباب خجلت است که یک مرد عالم چرا باید توکل را این گونه تفسیر کند. آنوقت انسان وقتی سراغ قرآن می‌رود می‌بیند نه تنها نقطه ضعفی در این جور مسائل وجود ندارد بلکه حداکثر نقطه قوّت وجود دارد.

توکل نوح پیامبر

آیاتی که پیدا کرده‌ام چون به ترتیب کشف‌الآیات بوده به ترتیب سوره‌های قرآن نیست.

از زبان نوح پیغمبر این طور نقل می‌کند: وَ اتْلُ عَلَیهِمْ نَبَأَ نوحٍ داستان