صبر استعانت بجوی؛ مضمون آیه قرآن است: یا اَیهَا الَّذینَ امَنُوا اسْتَعینوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوةِ[١] ای اهل ایمان به صبر و به نماز استعانت بجویید، از این دو منبع نیرو کمک بخواهید. تفصیلش باشد برای جلسه بعد.

سؤال : شاید در زبان فارسی اشتباه لغوی شده که صبر را به معنای توقف معنی کرده‌اند. حتی به ترجمه فارسی‌اش هم توجه نکرده‌اند که بردباری یا شکیبایی است. «شکیبایی» شاید بهتر آن مفهومی را که شما فرمودید می‌رساند تا کلمه صبر ]در فارسی. در فارسی[ صبر یعنی ایستادن. مثلا طرف دارد می‌رود، به او می‌گویند صبر کن، او می‌ایستد، کارش متوقف می‌شود. شاید این اشتباه در زبان عربی نبوده. آیا این بحث آن موقع هم ]در میان عربها[ مطرح شده، کسی گفته معنی صبر این است که من بنشینم در خانه‌ام؟ یا اینکه معنی صبر را آنها فهمیده‌اند و در زبان فارسی ما بد فهمیده‌ایم؟

استاد : راست می‌گویید، این نکته خوبی است. بعید نیست که در مفهوم فارسی‌اش تحول پیدا کرده. من در عربی ـ یعنی در عربی صحیح قدیمی و عربی ادبی[٢] ـ هیچ جا ندیده‌ام که صبر مفهوم توقف را داشته باشد. ولی

نکته خوبی است؛ می‌گویید که در مفهوم زبان فارسی‌اش چون کم کم این مفهوم را پیدا کرده بعد خیال کرده‌اند معنایش این است. بعید نیست و حرف خوبی است.

[١] . بقره / ١٥٣.

[٢] . یك وقت ما عربی عراقی را عربی می‌گوییم؛ عربی عراقی فارسی و عربی با همدیگرقاطی است. فرض كنید یك ایرانی می‌رود عراق، وقتی می‌خواهد بگوید «بایست»می‌گوید «اصبر»! آن همین طور است.