تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٦٠ - آفات تفسیر نقلی (مأثور)

وی دفاع کند.
٣٧. محمد بن محمد بن عبد الرحمان، ابو الفتح خشّاب؛ در دروغگویی و خیالبافی ضرب المثل بود؛ و زیاد شراب می‌نوشید. ابراهیم بن عثمان عربی درباره وی چنین سروده است:
«اوصاه ان ینحت الأخشاب والده فلم یطقه و أضحی ینحت الکذبا»
[١] ٣٨. نوح بن مریم، ابو عصمه مروزی (متوفای ١٧٣) شیخی کذّاب که به جعل حدیث دست می‌زد. حدیث طولانی فضائل القرآن را او جعل کرده است.
٣٩. هنّاد بن ابراهیم نسفی؛ دروغ پرداز و روایت‌سازی که احادیث جعلی و خرافات فراوان روایت کرد. به سال ٤٦٥ در گذشت.
٤٠. وهب بن وهب قاضی ابو البختری قرشی مدنی؛ جزو دروغگوترین مردم بود و در سال ٢٠٠ درگذشت. دروغ پرداز بد طینتی که احادیث فراوان جعل کرد. او در تمام طول شب حدیث جعل می‌کرد. سوید بن عمرو بن زبیر درباره او چنین سروده است:
«إنّا وجدنا ابن وهب حدّثنا عن النبی أضاع الدین و الورعا
یروی أحادیث من إفک مجمّعة أفّ لوهب و ما روّی و ما جمعا»
[٢] ابن عدی می‌گوید: «ابو البختری از جمله جاعلان حدیث است که چنان در دروغگویی و جعل حدیث گستاخ شده بود که برای هر حدیثی که روایت می‌کرد چندین سند جعل می‌کرد و آنها را به افراد ثقه نسبت می‌داد».
٤١. یحیی بن هاشم غسّانی سمسار، ابو زکریا، کذّاب و دجّال این امّت که احادیث فراوان جعل می‌کرد و یا حدیث کسی را به شخص دیگر نسبت می‌داد.
٤٢. ابو المغیره، شیخی که از خبیث‌ترین و دروغگوترین مردم بود.
این اسامی بیش از چهل نفر از محدثین جاعل که به دروغگویی و حدیث سازی شهره‌اند. این عدد را از بین هفتصد محدّث دروغگویی که علامه امینی در «الغدیر»

---

[١] پدرش به وی سفارش کرد که چوب بتراشد ولی او وصیت را بر نتافت و به حدیث تراشی روی آورد.
[٢] ابن وهب را دیدم که برای ما از پیامبر روایت می‌کرد و در این عملش دین و پرهیزکاری را به کناری نهاده بود، مزوّرانه احادیثی را روایت می‌کرد و برای آن اسناد می‌ساخت. وای بر ابن وهب و روایات و اسنادش.