عناد و خصومت چنین مباحثی را وارد علم کلام نموده‌اند. می‌گوید: «بدان که این بحث منشأ گمراهی‌های زیادی شده است؛ از جمله آنکه منکران تکلیف و نبوت گفته‌اند: ما سخنان معتقدان به جبر- یعنی اشاعره- را شنیدیم و آن را قوی و محکم یافتیم و این جوابهایی که معتزله داده‌اند بیشتر شبیه خرافه است و شخص عاقل به آن توجهی نمی‌کند. سخنان معتزله را شنیدیم که می‌گویند جبر با تکلیف سازگار نیست و [لی جوابی که جبریّون داده‌اند بسیار ضعیف و سست است. مجموعه این دو کلام، سخنی قوی در ردّ اصل تکلیف است و اگر اصل تکلیف باطل باشد رسالت پیامبران بیهوده است!» و این گونه، در هنگام بررسی و ارائه نظریّات، چه مخالف و چه موافق، شک و تردیدهایی را در خواننده القا می‌کند.
سپس اشکالات دیگری را که طاعنان بر قرآن و اسلام گرفته‌اند، به دنبال مناظره بین جبریها و قدریها نقل می‌نماید و نتیجه می‌گیرد که رجوع به مسائل عقلی منشأ کفر و گمراهی می‌گردد و به همین سبب گفته‌اند: هر کس در علم کلام تعمق کند کفر می‌ورزد. سپس به دنبال شک و تردیدهایی دیگر- طوری که خود می‌خواهد- می‌رود و در ضمن آن، داستان جالبی از عبد اللّه بن عمر نقل می‌کند؛ بدین ترتیب:
شخصی نزد وی آمد و گفت: ای ابو عبد الرحمان (کنیه عبد اللّه بن عمر) گروهی مرتکب گناهان کبیره می‌شوند و می‌گویند انجام این کبایر در علم خدا بوده و ما چاره‌ای جز انجام آن نداریم. عبد اللّه بن عمر از این سخن سخت ناراحت شد و گفت: آری، خداوند نسبت به انجام گناهان داناست؛ ولی این دانستن، کسی را به انجام گناه وا نداشته است (علم، مایه تحمیل معلوم نیست). پدرم گفت از پیامبر شنیدم که فرمود: «علم خدا در مورد شما، مانند آسمانی است که شما را در بر گرفته و زمینی است که شما را احاطه کرده است؛ همان طور که نمی‌توانید از این آسمان و زمین خارج شوید، از محدوده علم خدا هم نمی‌توانید خارج شوید و همان گونه که آسمان و زمین نمی‌تواند شما را وادار به گناه کند، علم خدا هم شما را وادار به انجام گناهان نکرده است».
منظورش این است که علم ازلی خداوند، بر اعمال بندگان محیط است، ولی سبب و علت انجام آن نیست؛ زیرا علم قبلی خداوند تابع رفتار بعدی بندگان است.