در این مورد اظهار می‌کند و می‌گوید: «آنچه من می‌توانم به عنوان راه حل این مسأله بگویم این است که امام فخر رازی تفسیرش را تا سوره انبیا نوشت و بعد از او، شهاب الدین خویی به تکمیل آن پرداخت، ولی او هم نتوانست آن را کامل کند؛ تا اینکه بعد از او نجم الدین قمولی آن را تکمیل کرد. همچنین می‌توان گفت خویی آن را به اتمام رسانده و قمولی تکمله دیگری بر آن نوشته است؛ و این از ظاهر عبارت کشف الظنون پیداست». [١]
بنابر آنچه گفته شد امام فخر رازی، تفسیرش را به نصف هم نرسانده است و این چیزی است که تصدیق آن ممکن نیست؛ بلکه باید گفت با توجه به وحدت اسلوب و سبک بیان و قلم در این تفسیر، وی توانسته است تفسیر خود را- تا آخرین سوره قرآن- به پایان برساند. البته شواهد فراوان دیگری هم دالّ بر این که رازی تفسیرش را کامل کرد هست؛ ولی پس از او تعلیقات و اضافاتی به آن ملحق و در نسخه برداریهای بعدی به متن اصلی اضافه شده است.
شاهد بر این مدعا آنکه فخر رازی در تفسیر آیه ٢٢ از سوره زمر (سوره ٣٩ قرآن، اگر سوره انبیا را سوره ٢١ بدانیم) یعنی آیه «أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلی نُورٍ مِنْ رَبِّهِ» [٢] می‌گوید: «بدان که ما هنگام تفسیر سوره انعام، در تفسیر آیه «فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ» [٣] در مورد شرح صدر و هدایت توضیحات لازم را دادیم». [٤] چنین عبارتهایی در جزء آخر تفسیر وی فراوان است.

عنایت وی به اهل بیت‌

فخر رازی به اهل بیت پیامبر عنایت خاصی دارد و با اکرام و تعظیم زیادی از آنان یاد می‌کند و شأن و منزلت آنان را عظیم می‌شمرد؛ که نشان دهنده محبت استوار و محکم وی نسبت به خاندان پاک پیامبر- که عدل و همتای قرآن کریمند- می‌باشد. هنگام سخن در مورد جهر به بسم اللّه (بلند گفتن بسم اللّه الرحمان الرحیم) می‌گوید: «به تواتر به ما رسیده است که علی بن ابی طالب بسم اللّه را بلند می‌گفت و هر کس که در دینش از علی بن ابی طالب پیروی کند مسلما هدایت شده است و دلیل آن، این حدیث پیامبر است که فرمود: «اللّهم أدر الحق مع

[١] همان، ص ٢٩٣.
[٢] زمر ٣٩: ٢٢.
[٣] انعام ٦: ١٢٥.
[٤] تفسیر کبیر، ج ٢٦، ص ٢٦٥ و ٢٦٦.