تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٢٥ - آفات تفسیر نقلی (مأثور)

سندهای درستی ندارند.
این سخن هر چند مبالغه‌آمیز به نظر می‌رسد، نشان می‌دهد که احادیث ضعیف السند و مرسل یا دروغ و ساختگی فراوانی در تفسیرهای نقلی وارد شده است.
به طور خلاصه ضعف و سستی تفاسیر نقلی به سه امر بر می‌گردد:
١. ضعف سلسله سندها و ارسال آنها یا حذف کامل اسناد که باعث خدشه در تفسیر نقلی است.
٢. فراوانی حدیث پردازی و تزویر که موجب سلب اعتماد می‌شود.
٣. فزونی اسرائیلیات در تفسیر و تاریخ که تفسیر نقلی را کم ارزش و کم اعتبار ساخته است.
اکنون درباره این سه امر به اختصار توضیح می‌دهیم.

١. ضعف سندها

از جمله عواملی که باعث کم اعتباری تفسیر نقلی می‌شود، ضعف سند در روایات تفسیری است؛ چون افراد مجهول الحال یا ضعیف در سلسله سند این روایات فراوانند؛ یا اینکه در سندها ارسال روی داده است و بعضا حذف شده‌اند و یا به طور کلی فاقد سندند. تمام این عوامل موجب می‌شود طریق رسیدن به تفسیر نقلی کم اعتبار و غیر قابل اعتماد باشد.
اکنون پرسشی که مطرح می‌شود و لازم است در آن ژرف اندیشی شود این است که ارزش حدیث (خبر واحد) در باب تفسیر و نیز در تاریخ چه قدر است و جایگاه آن کجاست؟
ارزش خبر واحد در تفسیر و تاریخ، تنها با در نظر گرفتن خود متن تعیین می‌شود نه سند آن؛ یعنی محتوای حدیثی که وارد شده تا ابهام موجود در یک موضوع را برطرف کند در نظر گرفته می‌شود و خود متن خبر شاهد صدق آن خواهد بود و اگر ابهام را برطرف نکند- هر چند از نظر سند صحیح باشد- دلیلی بر پذیرش تعبّدی آن نداریم. بنابراین، حدیث مأثور از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله یا یکی از امامان معصوم علیهم السّلام یا فردی از