تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٥٤٠ - تفاسیر موضوعی فراگیر و مستقل

عنوان تفسیری موضوعی است که در آن، نگارنده- طی جلسات تفسیری- درباره مسائل مهم مطرح شده در قرآن بحث نموده است. این مباحث، بیشتر در جلسات تفسیری ماه مبارک رمضان، در جمع طلّاب مطرح گردید و از سال ١٤١٦ آغاز شده و تاکنون ادامه دارد.
آنچه تاکنون به صورت منظّم آماده شده، عبارت است از:
دفتر اول: مسأله توحید در چهار بعد اساسی: توحید در ذات، توحید در صفات، توحید در افعال و توحید در عبادت.
در توحید ذات، در دو محور أحدیّت و فردیّت بحث شده است. در توحید صفات، از صفات جمال و جلال (صفات ثبوتیه و صفات سلبیه)، فرق میان آنها، و عینیّت صفات جمال با ذات مقدس حق، صفت اراده- که آیا چنانکه پیشینیان می‌گفته‌اند صفت ذات است یا چنانکه دانشمندان کنونی قائلند صفت فعل است- حقیقت علم، علم قدیم و علم حادث و مسأله بدا مورد بحث قرار گرفته است.
در توحید افعالی، از جبر و تفویض و امر بین الأمرین، مسأله إذن، نقش پروردگار در افعال اختیاری انسان، حدیث مشیّت، خالق آفات و شرور، قضا و قدر، سعادت و شقاوت، انسان از دیدگاه قرآن و نقش او در سرنوشت خویش، بحث شده است.
در توحید عبادی، از معنای عبودیّت، وجه اختصاص به درگاه احدیت، مسأله شفاعت، شفاعت رهبری (؟)، مسأله توسّل، مسأله تبرّک جستن، بوسیدن دست برای احترام و مباحثی از این دست، بحث شده است.
دفتر دوم: پیمان عالم ذرّ، تجسّم أعمال، تجسّم اخلاق، عالم برزخ، قالب مثالی، مسأله رجعت، تناسخ ارواح و معاد جسمانی؛ دفتر سوم: مبانی اخلاق در قرآن، جایگاه اخلاق و آفات و موانع؛ دفتر چهارم: مبانی اقتصاد سالم از دیدگاه قرآن و مسائل اقتصادی مطرح شده در