شرایط روز دانسته‌اند.
مثلا بسیاری از احکام کیفری اسلام که گمان می‌رود خشونت‌بارند و نیز در باب دیه، ارث، شهادت زن- که با شهادت مرد تفاوت دارد- و دیگر احکام مشابه، مانند قوامیّت و برتری مرد، مسأله حجاب، ممنوعیت زن از قضاوت و دیگر مناصب ولایی و همچنین مسأله نشوز و جواز تنبیه زن و بودن طلاق به دست مرد، همه اینها را معلول شرایط آن روز می‌دانند و معتقدند با دگرگون شدن اوضاع اجتماعی، قابل تغییر وفق شرایط روز است.
در مسأله قوامیّت و برتری مرد گفته‌اند: این، مرتبط به جنبه‌های عاطفی و قدرت بدنی مرد نسبت به زن است که این صفت با تربیتهای مستمر قابل تعدیل است؛ لذا نمی‌توان از این خصیصه مرد به عنوان یک فضیلت ذاتی یاد کرد. در گذشته بیشتر زنان در خانه به سر می‌بردند و در محیطهای علمی- فرهنگی راه نمی‌یافتند و ارتباط چندانی با جوامع گوناگون نداشتند؛ نسبت به مردان کمتر یا اصلا مطالعه نمی‌کردند؛ سفرهای علمی و آموزشی نمی‌کردند و مسؤولیتهای اجتماعی به آنان واگذار نمی‌شد؛ در نتیجه تجربه و ممارست در آموزش و پرورش برایشان فراهم نبود و به این علل نسبت به مردان عقب می‌ماندند.
می‌گویند: این امر به زنان اختصاص ندارد؛ کافی است این مقایسه در میان مردان هم انجام گیرد، که قطعا چنین نتیجه‌ای خواهد داد. اگر پسری در خانه نگهداری شود، به او آموزش داده نشود، هیچ مسؤولیّت اجتماعی به او واگذار نشود و همیشه به او سرکوفت بزنند، قطعا با پسری که بر عکس، تمام امکانات علمی و آموزشی و تجربه اجتماعی برایش فراهم شود، تفاوت می‌کند.
این نگرش در حالتی به وجود می‌آید که در محیط اجتماعی، اقتضای ارتباط سالم فرهنگی در میان زنان و مردان فراهم باشد. در این صورت است که مفسّر نمی‌تواند بپذیرد که منظور از «قوّامون» قوامیّت در هوش و استعداد و درک مطلب و فضیلت و رأی نیکو باشد و در عین حال قائل باشد که این تفاوت از ناحیه خداوند است. شاهد مدّعا این نکته است که خداوند درباره بنی اسرائیل و یهود در چند مورد تعبیر به «فضّل» کرده که مربوط به شرایط آن روز است و اگر برتری مردان بر