«نُورُهُمْ یَسْعی بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ بِأَیْمانِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنا أَتْمِمْ لَنا نُورَنا وَ اغْفِرْ لَنا إِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ». [١]
از این قبیل نکته‌های ظریف که از ذوق عرفانی و مقام علمی و عقلانی او حکایت دارد، در سراسر این تفسیر گرانقدر، فراوان به چشم می‌خورد و آن را انباشته‌ای از نکات و ظرائف نشان می‌دهد.

الجواد قد یکبوا [٢]

مرحوم صدر الدین شیرازی در این تفسیر مطالبی آورده که از شأن و منزلت علمی او دور است و تنها در خور کسانی است که تقلیدگونه، برخی ادعاهای عارف نماها را باور می‌کنند و همچون وحی منزل به جان و دل می‌سپارند که این امر شایسته حکیمی فرزانه مانند صدر المتألهین نیست؛ ولی از باب آنکه بشر هر چه باشد بشر است و در معرض خطا و نسیان قرار دارد این چنین فرهیختگان گاه دچار چنین اشتباهاتی می‌گردند. و العصمة للّه.
مثلا درباره ذکر شریف «لا إله الّا اللّه» مطلبی را از «تفسیر کبیر» فخر رازی و «تفسیر نیشابوری»- بر گرفته از تفسیر کبیر فخر رازی- می‌آورد که از «غرابت» خالی نیست.
فخر رازی می‌گوید: ذکر شریفی را در برخی کتب یافتم؛ خواستم آن را در اینجا بیاورم (آن را در اینجا می‌آورم): «یا هو، یا من لا هو إلّا هو، یا من لا إله إلّا هو، یا أزل، یا أبد، یا دهر، یا دیهار، یا دیهور، یا من هو الحیّ الّذی لا یموت».
مرحوم صدر الدین شیرازی، از آن با عنوان «و من نوادر الأذکار الشریفة الممدوحة فی کتب أصحاب القلوب» یاد می‌کند. سپس از نیشابوری نقل می‌کند که: «یکی از مشایخ، به من تلقین کرد که چنین ذکری بگویم: یا هو، یا من هو، یا من لا هو إلّا هو، یا من لا هو بلا هو إلّا هو». آنگاه گوید: «فالأوّل: فناء عمّا سوی اللّه؛ و الثانی: فناء فی اللّه؛ و الثالث: فناء عمّا سوی الذات. و الرابع: فناء عن الفناء عمّا سوی الذات».
از «تفسیر کبیر» فخر رازی نیز چنین می‌آورد: «و من لطائف هذا الفصل أنّ الشیخ

[١] تحریم ٦٦: ٨. ر. ک: صدر المتألهین، تفسیر سوره واقعه، ص ٣٨- ٣٣.
[٢] مثلی است حاکی از آنکه اسب راهوار، گاه، سکندری می‌خورد؛ کنایه از لغزش نابهنگام و غیر منتظره برخی فرهیختگان است.