منافات داشته باشد- استناد می‌کند. گاه نیز، این منافات و مخالفت را تذکر می‌دهد؛ مانند «داستان داوود و اوریا» ولی این موارد اندک است.
این تفسیر- چون مشتمل بر جهتگیریهای مخالف مذهب تشیع بوده- به دستور شاه عباس ثانی و توسط فیض کاشانی اصلاح گردیده و به نام «تنویر المواهب» معرّفی شده است. البته کسان دیگری چون زواره‌ای و ملا فتح اللّه کاشانی نیز، این تفسیر را مطابق با مذاق شیعه تغییر داده‌اند که همه اینها، حکایت از آن دارد که این تفسیر تا چه اندازه مورد استقبال عموم بوده است.
این تفسیر نخستین بار در سال ١٢٧٩ ق در بمبئی چاپ شد و سپس در چاپخانه اقبال تهران در سالهای ١٣١٧ و ١٣٦٩ ش به چاپ اول و دوم رسید. در هند و پاکستان چاپهای متعددی از آن به عمل آمد. به زبان اردو و پشتو نیز ترجمه شده و در زیر نویس برخی قرآنهای چاپ پاکستان آمده است. [١]

١٠. تفسیر حکیم صدر المتألّهین شیرازی‌

اشاره

صدر الدین محمد بن ابراهیم شیرازی معروف به صدر المتألّهین، فیلسوف بزرگ جهان اسلام و صاحب مکتب فلسفی حکمت متعالیه؛ أوّلین کسی است که دو مشرب مشّاء و اشراق را به هم پیوند داد و از کسانی است که افزون بر اشتغال به تألیف و تعلیم فلسفه، با معارف قرآنی و حدیثی انس فراوان داشته و در شرح آیات قرآنی و احادیث معصومین علیهم السّلام آثاری گرانبها از خود برجای نهاده است. وی در سال ٩٧٩ در شیراز زاده شد و اوایل دوره جوانی را در آنجا گذراند. سپس عازم اصفهان گردید و از اساتیدی همچون شیخ بهاء الدین عاملی و میرداماد کسب فیض کرد و شاگردانی همچون فیض کاشانی در مکتب او تربیت یافتند. وی از اصفهان به قم آمد و در آنجا به کنج عزلت و اشتغال به عبادت و ریاضت روی آورد و در پایان، به سال ١٠٥٠ در سفر حج و در بصره بدرود حیات گفت. رحمة اللّه علیه.
وی علاوه بر اهتمام به مباحث فلسفی و حکمت، به شرح الحدیث و تفسیر علاقه بسیار داشت و در کنار کتب فلسفی و عرفانی، به شرح «اصول کافی» و تفسیر

[١] ر. ک: سید محمد علی ایازی، شناخت نامه تفاسیر، ص ٢٧٥ و ٢٧٦.