گفت: آنها را جعل کردیم تا دلهای مردم را به رحم آوریم. این در حالی است که همین غلام خلیل تظاهر به زهد می‌کرد و خود از شهوات دنیا روی بر می‌تافت و قوت متصوفانه او باقلا بود و در روز مرگش تمام بازار بغداد تعطیل شد». [١]
٤. جعل حدیث برای تقرّب به سلاطین؛ برخی از محدثان ضعیف النفس و ضعیف الایمان برای نزدیک شدن و موقعیت یافتن نزد سلاطین و حکام، دست به جعل حدیث می‌زدند؛ چون این کار خوشایند حکام بود و بدی و زشتی سیاست و حکومت آنان را کمرنگتر می‌نمود. هارون الرشید از کبوتر و کبوتربازی خوشش می‌آمد.- روزی در حالی که ابو البختری قاضی [٢] نزد او بود- کبوتری به وی اهدا شد.
ابو البختری گفت: ابو هریره از پیامبر روایت کرد که: «لا سبق إلّا فی خفّ أو حافر أو جناح» [٣] کلمه «جناح» را از پیش خود افزود و این حدیث را برای خوشایند رشید جعل کرد. رشید هم به او جایزه‌ای گرانبها داد. وقتی خارج شد، رشید گفت: به خدا سوگند دانستم که دروغ می‌گوید. رشید دستور داد کبوتر را ذبح کنند. گفتند: گناه کبوتر چیست؟ گفت: به سبب این کبوتر بود که او بر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله دروغ بست. [٤] نظیر این داستان را ابن جوزی به غیاث بن ابراهیم در حضور مهدی عباسی نسبت داده است. [٥]
همچنین ابو البختری برای هارون الرشید از جعفر بن محمد از پدرش نقل می‌کند:
«جبرئیل بر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله نازل شد در حالی که حضرت قبایی سیاه به تن داشت و کمربندی بر آن بسته بود». این حدیث را به دلیل اینکه شعار عباسیان پوشیدن لباس سیاه بود جعل کرد. در این هنگام یحیی بن معین وارد شد و به او گفت: دروغ گفتی دشمن خدا! و به سربازان دستور داد که او را بگیرند. معافی تمیمی در این باره

[١] الموضوعات، ج ١، ص ٣٩ و ٤٠.
[٢] وهب بن وهب معروف به ابو البختری در زمان خلافت هارون الرشید از مدینه به بغداد آمد. هارون منصب قضاوت عسکر المهدی (محله‌ای معروف در رصافه، در شرق بغداد) را به او داد. سپس او را عزل کرد و منصب قضاوت مدینه را بعد از بکار بن عبد اللّه زبیری به او داد. علاوه بر آن، امور جنگ را هم به او سپرد و پس از مدتی او را عزل کرد. وی به بغداد آمد و در آنجا اقامت گزید تا اینکه در سال ٢٠٠ به هلاکت رسید.
[٣] یعنی: مسابقه در سه چیز جایز است: ذی خف (یعنی: شتر). ذی حافر (یعنی: اسب). ذی جناح (یعنی: پرنده، کبوتر) خفّ برای شتر مانند سم برای اسب است. و حافر یعنی: سم. و جناح یعنی: بال.
[٤] ر. ک: مقدمه تفسیر قرطبی، ج ١، ص ٧٩ و ٨٠.
[٥] الموضوعات، ج ١، ص ٤٢.