و تنها بر رأی و نظر خاص خود تکیه کند، هم خود را هلاک کرده است و هم دیگران را؛ و این مفاد همان حدیثی است که فرموده است: «من تکلّم فی القرآن برأیه فأصاب فقد أخطأ». [١] پس اگر فرض شود که او به طور تصادفی و اتفاقی به درک واقعی آیه رسیده باشد ولی از راهی که عقلا از آن به حقیقت می‌رسند نرفته باشد، به خطا رفته است! ٢. اینکه شخص آیه‌ای را در نظر بگیرد و سعی کند آن را بر رأی و نظر خود منطبق سازد و بدین وسیله دیدگاه خود را با آن آیه توجیه نماید یا آن را وسیله‌ای برای تبلیغ عقیده و مسلک خویش گرداند؛ در حالی که خود بداند آن آیه هیچ ارتباطی با موضوع ندارد.
عمده این است که منظور شخص فهم آیه و تفسیر واقعی آن نیست بلکه هدف او تثبیت مذهب و عقیده خویش است به هر وسیله‌ای که ممکن باشد؛ آیات قرآن نیز برای او در حکم وسیله‌ای برای رسیدن به هدف خویش است؛ البته اگر تقدیر با او همسویی کند! و این تحمیل رأی بر آیه است نه تفسیر آن؛ بنابراین- طبق حدیث نبوی- جایگاه او جهنم خواهد بود.
ابو جعفر صدوق با سلسله اسناد از امام امیر المؤمنین علیه السّلام نقل می‌کند که فرمود:
«رسول اللّه فرمود: خداوند فرموده است: ما آمن بی من فسّر برأیه کلامی». [٢]
طبری نیز با اسناد از ابن عباس نقل کرده که پیامبر فرمود: «من قال فی القرآن برأیه فلیتبوّأ مقعده من النار». [٣]
بنابراین هر که روش عقلا را در فهم کلام پیشه کند و بر دلایل و شواهد موجود تکیه نماید و به آرای علمای سلف عنایت ورزد و سپس نظر خود را در تفسیر کلام خدا بیان کند، مفسّر به رأی و مستبد به رأی و یا کسی که رأی خود را بر قرآن تحمیل

[١] «هر که تنها وفق رأی خود درباره قرآن سخن گوید گرچه به حقیقت هم برسد خطا کرده است»؛ زیرا راه را خطا رفته است. ر. ک: شهید ثانی، منیة المرید، ص ٢١٦.
[٢] «کسی که سخن مرا بنا بر رأی و نظر خویش تفسیر کند به من ایمان نیاورده است». امالی صدوق، ص ٦، مجلس ٢.
[٣] «هر که قرآن را وفق رأی خویش تفسیر کند، جایگاه خود را در دوزخ فراهم نموده است». تفسیر طبری، ج ١، ص ٢٧.