حکمت نظري و عملي - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١١٥ - حكمت عملى

كرد اگر غذاى آلوده و حرام از اين دهن وارد بشود و از اين جا بگذرد مجراى كام و دهن آلوده خواهد شد . تالا يروبى نكرديم تلاوت قرآن دلنشين نخواهد بود فرمود :

اين مجرا را پاك كنيد اين كانال را تطهير كنيد اين نهر را آلوده نكنيد زيرا آب زلال قرآن بايد از اين نهر بگذرد .

طهروا افواهكم فانها طرق القرآن .

آن مؤمن عاقل آزاده حكيم كه در اثر حكمت عملى و عقل عملى خود را از دنيا آزاد كرد اين زبانش بسته است لجام دارد .

لجم نفسه بلجامها و زمها بزمامها [١] .

براى جانش افسار قائل شد . افسار نفسش بدست اوست . زمام زبانش بدست اوست . زمام اميال و خواسته هايش به دست اوست زمام حب وبغضش بدست اوست . زمام ارادت و كراهتش بدست اوست . لطيف تر از همه زمام تولى و تبرايش بدست اوست . وقتى زمام تولى و تبرايش را بدست خويشتن خويش گرفت جانش را حفظ مى كند از هلاكت و آزاد مى كند از هر مالكى :

( و عتق من كل ملكة و نجاة من كل هلكة ) [٢] .

فامسكها بلجامها عن معاصى الله و قادها بزمامها الى طاعة الله [٣] .

چون لجام دارد معصيت نمى كند چون افسار دارد به سمت طاعت سوق داده مى شود . هم زمام نفس بدست اوست هم نفسش دهنه زده است . چون دهنه دارد تبهكارى نمى كند معصيت نمى كند چون زمام دارد سركشى نمى كند . بوسيله آن زمام به وسيله آن افسار بوسيله آن