بدون شك، اين معرفت، تأثير بسزايى روى اعمال انسان خواهد داشت. ريشه هر معصيت و تخلف از فرامين الهى در نقصان معرفت است؛ چراكه ممكن نيست شخصى معرفت كامل داشته باشد، ولى در عين حال از دستورات خداوند تبارك و تعالى سرپيچى كند.

معرفت كامل با تقوا و اطاعت كامل توأم خواهد بود؛ به عنوان مثال، ائمه اطهارعليهم السلام، كه از مقامات بسيار بلندى در معرفت خداوند متعال برخوردارند، با دنيا به صورتى برخورد مى‌كردند كه گويى‌

«لَوْ لَا الْآجَالُ الَّتِى كُتِبَتْ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِى أَجْسَادِهِمْ» [١]

، اگر مهلت‌هايى كه خداوند براى آنان نوشته است نبود، روحشان حاضر نبود لحظه‌اى در اين جسم باقى بماند، آنان به عالَم ديگرى توجه داشتند و در جملات خود مكرر مى‌فرمودند: «خدايا! كى از اين تن خاكى جدا مى‌شويم و به تو ملحق شده و به لقاى تو مى‌رسيم».

معرفت خداوند يك امر اساسى است كه همه به‌ويژه روحانيت بايد در اين رابطه سعى و تلاش بيشترى داشته باشيم. مبادا اعمال ما حاكى از اين باشد كه مبدء

[١]. رُوِى أَنَّ صَاحِباً لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ (ع) يُقَالُ لَهُ هَمَّامٌ كَانَ رَجُلًا عَابِداً فَقَالَ لَهُ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ! صِفْ لِى الْمُتَّقِينَ حَتَّى كَأَنِّى أَنْظُرُ إِلَيْهِم ... ثُمَّ قَالَ (ع) أَمَّا بَعْد: .... (نهج البلاغه، ١٩٣، ص ٣٠٣) يكى از ياران پرهيزكار حضرت به نام همّام گفت: اى اميرمؤمنان! پرهيزكاران را براى من آنچنان وصف كن كه گويى آنان را با چشم مى‌نگرم ...، سپس حضرت فرمودند: ...

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَ عَظَّمَهُ مَنَعَ فَاهُ مِنَ الْكَلَامِ وَ بَطْنَهُ مِنَ الطَّعَامِ وَ عَنَّى نَفْسَهُ بِالصِّيَامِ وَ الْقِيَامِ قَالُوا: بِآبَائِنَا وَ أُمَّهَاتِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَؤُلَاءِ أَوْلِيَاءُ اللَّهِ قَالَ: إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ سَكَتُوا فَكَانَ سُكُوتُهُمْ ذِكْراً وَ نَظَرُوا فَكَانَ نَظَرُهُمْ عِبْرَهً وَ نَطَقُوا فَكَانَ نُطْقُهُمْ حِكْمَهً وَ مَشَوْا فَكَانَ مَشْيُهُمْ بَيْنَ النَّاسِ بَرَكَهً لَوْ لَا الْآجَالُ الَّتِى كُتِبَتْ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِى أَجْسَادِهِمْ خَوْفاً مِنَ الْعَذَابِ وَ شَوْقاً إِلَى الثَّوَاب. (أمالى الصدوق، المجلس الثانى و الثمانون، ص ٥٥٣) رسول اكرم (ص) فرمود: هر كس خداوند را شناخت و او را بزرگ دانست زبان خود را از سخن و شكمش را از طعام نگه مى‌دارد و به روزه و نماز و پرستش روى مى‌آورد. گفتند: يا رسول اللَّه! پدران و مادرانمان به فدايت اين‌ها اولياى خداوند هستند. فرمود: اولياى خداوند سكوت مى‌كنند؛ اما سكوتشان تفكر است و سخن مى‌گويند در حالى كه سخنشان ذكر خداوند است، نظر آنان از روى عبرت و پند و سخنشان حكمت و دانش است ميان مردم راه مى‌روند؛ ولى مردم از ايشان بركت مى‌جويند، اگر نه اين بود كه براى آنان سرآمدى معيّن شده بود، هر آينه روح آنان از ترس عذاب و شوق ثواب از بدن مفارقت مى‌كرد.