عنوان مثال، اگر تاجرى سرمايه‌اى دارد و مى‌داند كه اين سرمايه نه تنها تا آخر عمر افزايش نخواهد يافت، بلكه هر روز ناچار است مقدارى از آن را براى گذران زندگى خود خرج كند، اين شخص براى چنين سرمايه‌اى چقدر ارزش قائل است؟!

سرمايه عمر نيز چنين است، بلكه به مراتب بالاتر و ارزشمندتر است؛ بنابراين بايد اين موقعيتها، امكانات، فرصتها و اين نيروى جوانى را غنيمت بشماريد. [٢] يك انسان مخصوصاً اگر اهل علم بوده و علاقه‌مند به علم، تبليغ و ترويج و معارف دين باشد، مى‌تواند استفاده بسيارى از عمرش بكند.

مگر صاحب جواهر [٣] بيشتر از يك انسان بود؟! ببينيد چه موفقيت بزرگى به‌

[١]. إِنَّ الْفُرَصَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوهَا إِذَا أَمْكَنَتْ فِى أَبْوَابِ الْخَيْرِ وَ إِلَّا عَادَتْ نَدَماً. (تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: ٤٧٣) به درستى كه فرصتها مانند گذشتن ابر مى‌گذرند، پس آنها را هرگاه ممكن شوند در بابهاى خير غنيمت بدانيد وگرنه پشيمانى به بار مى‌آورد.

[٢]. قال رسول الله عليه وآله السلام: يَا أَبَاذَرٍّ! اغْتَنِمْ خَمْساً قَبْلَ خَمْسٍ: شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ وَ صِحَّتَكَ قَبْلَ سُقْمِكَ وَ غِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ وَ فَرَاغَكَ قَبْلَ شُغُلِكَ وَ حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ. (بحار الأنوار، ج ٧٤، باب ٤، ص ٧٧) اى اباذر! پنج چيز را پيش از پنج چيز غنيمت شمار: جوانى‌ات را پيش از پيرى، تندرستى‌ات را پيش از بيمارى، توانگرى‌ات را پيش از ناتوانى، آسودگى‌ات را پيش از سرگرمى، زندگى‌ات را پيش از مردن.

- عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: اصْبِرُوا عَلَى الدُّنْيَا فَإِنَّمَا هِى سَاعَهٌ فَمَا مَضَى مِنْهُ فَلَا تَجِدُ لَهُ أَلَماً وَ لَا سُرُوراً وَ مَا لَمْ يَجِئْ فَلَا تَدْرِى مَا هُوَ وَ إِنَّمَا هِى سَاعَتُكَ الَّتِى أَنْتَ فِيهَا فَاصْبِرْ فِيهَا عَلَى طَاعَهِ اللَّهِ وَ اصْبِرْ فِيهَا عَنْ مَعْصِيَهِ اللَّه. (كافى، ج ٢، باب محاسبه العمل، ص: ٤٥٣) مجموع عمر آدمى در دنيا ساعتى بيش نيست، آنچه از اين ساعت گذشته است معدوم شده و لذّت و رنجى از آن احساس نمى‌كنيد و آنچه از آن هنوز نيامده است نمى‌دانيد چيست، سرمايه موجود و پر ارزش عمر، تنها همان لحظات نقدى است كه اينك در اختيار شما است و در آن به سر مى‌بريد. مالك نفس خود باشيد و در حال حاضر براى اصلاح و رستگارى خود بكوشيد، در مشكلات وظيفه‌شناسى و اطاعت از اوامر الهى پايدارى و از آلودگى به گناه و نافرمانى خداوند، خوددارى كنيد.

- قَالَ النَّبِى (ص): بَلْ رَأْسُ مَالِ الْعَبْدِ أَوْقَاتُه. سرمايه بنده خدا اوقات عمر او است. (مجموعه ورام، ج ١، ص ١٠٦)

[٣]. آيت الله محمدحسن نجفى، از بزرگ‌ترين فقهاى شيعه در قرن ١٣ هجرى است كه به نام كتاب فقهى خود «جواهر الكلام» به «صاحب جواهر» مشهور شده، وى به سال ١٢٦٧ هجرى قمرى. در نجف درگذشته است. آن‌طور كه نقل مى‌كنند آن وقتى كه ايشان اين كتاب را نوشته‌اند سرداب در نجف نبوده است، ايشان يك منزل محقر داشتند و درب يك اتاقشان به يك دالانى باز بوده كه در آن هواى گرم نجف يك نسيم داغى مى‌آمده و ايشان مشغول تحرير «جواهر» بودند.