جهان كه بصورت اجرام- و اجسام خاص مشاهده مى‌شوند- هيچگونه پيوندى با يكديگر ندارند- على هذا اگر فرض كنيم برخى از اجزاء عالم- بكلى معدوم گردد و يا با يك عامل خارج از عالم- تغيير وضع و محل بدهد هيچگونه تغييرى- در اجزاء ديگر و در كل جهان پديد نمى‌آيد- .

نظر دوم اينست كه اجرام و اجسام- با يكديگر مرتبط‌اند ولى از نوع ارتباطى كه- مصنوعا ميان اجزاء يك ماشين- و يك كارخانه وجود دارد- اجزاء يك ماشين و يك كارخانه- در يك نظام خاص قرار دارند- و هر كدام كار مخصوص دارد كه- براى كار مجموع ضرورى است- هر گونه تغيير يا كم و زياد شدن اجزاء- در وضع مجموع اثر مى‌گذارد- و احيانا اختلال ايجاد مى‌كند- .

على هذا اگر برخى از اجزاء جهان- بفرض بكلى معدوم گردد- و يا مصنوعا تغيير وضع و محل بدهد- در وضع كلى جهان مؤثر است- و احيانا ممكن است ماشين جهان مختل گردد- .

آنچه قطعى و مسلم است اينست كه وضع يك ستاره كه- در يك منظومه شمسى قرار دارد- در وضع همه آن منظومه مؤثر است- قطعا اگر خود خورشيد كه مركز منظومه شمسى است- منفجر و پراكنده شود تمام منظومه متلاشى مى‌گردد- ممكن است متلاشى شدن اين منظومه- در متلاشى شدن منظومه‌هائى كه- اين منظومه جزئى از آنها است- و در وضع كهكشانى كه اينها جزء آن محسوب مى‌شوند- ملكه همه كهكشانها و همه جهان مؤثر واقع شود- نيروى جاذبه عمومى تاثير عظيمى- در ماشينى كردن جهان دارد- .

نظر سوم اينست كه پيوستگى اجزاء جهان- عميقتر از پيوستگى اجزاء يك ماشين است- از نوع پيوستگى اعضاء يك پيكر است- يعنى حيات واحد و شخصيت واحد بر جهان حكومت مى‌كند- مجموع جهان يك واحد شخصى است- همانطور كه يك فرد انسان با همه اعضاء- و اجزاء فراوان كه بالغ بر ملياردها سلول مى‌شود- و هر سلول به نوبه خود از قسمتها تشكيل شده- و هر قسمتى از ذرات فراوان فراهم آمده است- داراى يك شخصيت و يك روح است- نه شخصيتها و حياتها و روحها- .

در مقاله علت و معلول و مقاله قوه و فعل- و اوائل همين مقاله اين نوع از وحدت تاييد شده است- و اين برهان مبتنى بر اين نوع از وحدت است- .

در توضيح مقدمه دوم مى‌گوييم- اگر جهان جسمانى را از نظر ابعاد غير متناهى ندانيم- و بقول پاسكال جهان را كره‌اى بدانيم كه- مركزش همه جا است و محيطش هيچ جا نيست - جهان ديگر غير از اين جهان تصور ندارد- ولى اگر