اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٤٥ - آفرينش جهان

آفرينش جهان

همينكه اين نظريه را پذيرفتيم كه- جهان آفريدگارى دارد- بلا فاصله در پى آن اين نظريه را نيز پذيرفته‌ايم كه- جهان كار و آفريده اوست- .(١) (١)اكنون نوبت بحث در افعال ذات بارى تعالى است- و اين سومين مباحث الهيات است- بخش ذات و بخش صفات قبلا بحث شد- .

پيش از آنكه وارد مسائل مربوط به فعل بارى بشويم- يك نكته را بايد طرح كنيم- ممكن است گفته شود كه- مباحث الهيات منحصر است- به مباحث مربوط به ذات و يا صفات بارى تعالى- اما مباحث مربوط به فعل بارى- از دائره الهيات بيرون است- زيرا همه چيز فعل بارى است زمين آسمان جماد- نبات حيوان انسان جوهر عرض- هر علمى در باره هر موضوعى كه بحث مى‌كند- در باره فعلى از افعال بارى به جستجو مى‌پردازد- و اگر فلسفه الهى نيز كاوش- در افعال بارى را جزء قلمرو خود بداند- اولا لازم مى‌آيد همه علوم را جزء فلسفه الهى بدانيم- ثانيا با توجه به اين كه در ساير علوم در باره- افعال بارى بحث مى‌شود بحث در اين جا زائد است- .

جواب اينست كه كاوش فلسفى- در باره آفرينش و فعل بارى- با كاوشهاى علمى در اين باره متفاوت است- فلسفه الهى آفرينش را كه فعل بارى است- از آن جهت موضوع بحث خود قرار مى‌دهد كه فعل بارى است- يعنى از آن جهت