اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١ - مقاله چهاردهم خداى جهان و جهان

[مقاله چهاردهم] خداى جهان و جهان

كسى كه جمله فوق را شنيده- و متوجه مى‌شود كه ما در صدد بحث- از چنين موضوعى هستيم طبعا از خود مى‌پرسد كه- ١-چرا بايد از خداى جهان بحث كرد- (١) (١)در تاريخ اديان اين مسئله طرح مى‌شود- كه علت پيدايش مفاهيم دينى- كه در راس آنها مفهوم خدا است چيست- چطور شد كه بشر باين مفهوم توجه كرد- و بدنبال آن يك سلسله سنن و اعمال- كه فوق العاده براى آنها اهميت قائل است انجام داد- اين پرسش در واقع متوجه اين جهت است- كه بشر در طول تاريخ خود- چرا به انديشه خدا افتاده- و به جستجوى خدا پرداخته است- چه عامل و انگيزه‌اى بشر را- بسوى مفاهيم خدا و دين و پرستش سوق داده است- آيا آن عامل عقلانى و منطقى است- يا روانى و يا اجتماعى- و اگر روانى است- آيا ناشى از يك تمايل فطرى و ذاتى است- و يا نوعى عكس العمل است كه روح- در برابر برخى پيش‌آمدها انجام داده و مى‌دهد- .

چنانكه ميدانيم مسائل بسيارى هست- كه از قديمترين دورانها مورد توجه بشر بوده است- از قبيل مسئله عليت و معلوليت عامه- و همچنين عليت و معلوليتهاى خاصه- از قبيل تاثير فلان دارو در علاج فلان بيمارى- و تاثير زمين و خورشيد و ماه- در خسوف و كسوف و امثال اينها- .