پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٣ - ١- چگونه حضرت على عليه السلام در حال نماز توجّه به سائل داشت؟

٣-/ روزى كه اعلام بيزارى شد: يعنى روزى كه على عليه السلام سوره برائت را بر مشركان خواند.

در آن روز اگر چه مشركان شبه جزيره از هرگونه پيروزى مأيوس گشتند، ولى در آن روز دين از نظر بيان احكام كامل نگشته بود؛ چه بسا احكامى مانند «حدود و قصاص» كه در همين سوره مائده است بعداً نازل گرديده و ما بايد روزى را نشان بدهيم كه اين دو موضوع با هم در آن روز اتّفاق افتاده باشد.

٤-/ روز «عرفه» از حجّة الوداع: بيشتر مفسّران اهل تسنّن اين احتمال را انتخاب كرده‌اند و رواياتى نيز نقل نموده‌اند، ولى ما تصوّر مى‌كنيم كه اين روز نيز ظرف اين دو حادثه خطير نبود؛ زيرا در اين صورت بايد ديد كافرانى كه از پيروزى بر مسلمانان مأيوس شدند چه كسانى بودند، اگر مقصود كفّار قريش يا عموم بت‌پرستان شبه جزيره باشد، بطور مسلّم روز يأس و نااميدى آنان غير اين روز بود؛ زيرا قريش در روز فتح «مكّه» و بقيّه پس از قرائت «سوره برائت» از هرگونه تفوّق مأيوس گشتند، نه در روز «عرفه»؛ و اگر مقصود مطلق كافران روى زمين باشد-/ خواه در جزيرة العرب و خواه در جاهاى ديگر-/ بطور قطع يك چنين يأس عمومى تا آخرين دقايق عمر پيغمبر صلى الله عليه و آله به وجود نيامده بود.

گذشته از اين، مقصود از تكميل دين چيست؟ آيا مقصود تعليم وظايف حجّ است؟

پر واضح است كه به ياد دادن واجبات يك عمل، دين كامل نمى‌شود؛ يا اين كه مراد بيان حلال و حرام است كه در اين سوره (مائده) بيان شده است؟ در حالى كه بسيارى از احكام مانند ارث بردن «كلاله» و احكام ربا، طبق گفته اهل تسنّن پس از روز «عرفه» در دسترس مسلمانان قرار گرفته است.

بنابر اين بايد اعتراف كرد كه منظور از يأس، نا اميدى مخصوص است كه توأم با تكميل دين مى‌باشد و اين دو موضوع با نصب وصى صورت مى‌گيرد و بس؛ زيرا بسيارى از آيات قرآنى به اين مطلب گواهى مى‌دهد كه همواره كافران‌