ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٥٩ - از خدا كمك بجوئيد

همين تكبيرات است.

٢- منظور از اين ذكر، همه ادعيه مستحبه در اوقات مختلفه است كه اگر در اين مواطن و اماكن مقدسه خوانده شود فضيلت بيشترى خواهد داشت.

(كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ ...)- مانند ياد كردن شما از پدر و اجدادتان.

معناى اين آيه‌هانست كه از حضرت باقر ٧ نقل شده كه عادت عرب دوران جاهليت اين بوده كه پس از فراغ از حج در اين نقطه مجتمع شده و مفاخر پدران و اجداد خود را مى‌شمردند و دوران گذشته و نعمت‌هاى و قدرت‌هاى سابق خود را يادآورى ميكردند اين آيه دستور ميدهد كه بجاى ياد از پدران و آثار گذشته در اينجا بياد خدا باشيد.

(أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً ...)- (يا شديدتر و بيشتر از آن) به اينكه بيشتر نعمت‌هاى خدا را بياد آوريد و بر آن نعمت‌ها شكر و سپاس كنيد زيرا اگر چه پدران آنها وضعى و قدرتى و نعمتى داشتند.

ولى بلا شك، نعمت‌هاى خدا بر اينان بيشتر و بالاتر است زيرا آنچه را كه پدران آنها از افتخارات دارا بودند باز بعنايت اليه بوده و اين وجه را از مفسرين «حسن» بيان كرده است در تشبيه ذكر خدا كه بالاتر است به ذكر پدران كه بمراتب ما دون و متنزل از آن ميباشد.

از خدا كمك بجوئيد

بعضى ميگويند مقصود از(فَاذْكُرُوا اللَّهَ) اينست كه از خدا كمك بگيريد و بسوى او پناه بريد همانطورى كه كودك به پدر خود پناه مى‌برد و او را به عنوان «اى پدر» صدا ميزند اين وجه را «عطا» از مفسرين گفته است ولى وجه اول بهتر است.

(فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا ...)- قرآن در اين آيات هدف و خواسته‌هاى مردم را در اين اماكن مقدسه بيان ميكند كه بعضى نعمت‌هاى دنيا را ميخواهند و چيزى از نعمت‌هاى آخرت آرزو نميكند و به بعث و رستاخيز ايمان و اعتقاد ندارند و براى اينان از آخرت نصيب و بهره‌اى نيست.