ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١١٨ - تفسير

شرح لغات:

ذكر: يادآورى مطلب در ذهن و اين موضوع خود بخود و گاهى بوسيله گفتار و تذكّر شخص ديگرى انجام ميگيرد اين كلمه هر چند اغلب بعد از فراموشى بكار ميرود ولى در اصل لغت معناى آن عموميّت دارد فرق ميان ذكر و خاطر اين است كه خاطر تنها آنچه در ذهن خطور ميكند گفته ميشود ولى ذكر گاهى بوسيله قول نيز صورت مى‌گيرد.

تفسير

(فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ ...)- در معناى آن چند قول است:

١- سعيد بن جبير ميگويد: يعنى شما مرا بواسطه اطاعت بياد بياوريد تا من هم شما را بوسيله رحمت خود بياد بياورم چنان كه فرمود( أَطِيعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ‌)[١] يعنى خدا و رسول را اطاعت كنيد تا مشمول رحمت گرديد.

٢- ابن عباس ميگويد: يعنى مرا بوسيله اطاعت بياد بياوريد تا شما را بوسيله كمك و امداد خود يادآورى كنم همانطور كه فرمود:( وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا)[٢] يعنى كسانى كه در رضايت ما كوشش مى‌كنند آنان را براههاى موفقيّت هدايت مى‌كنيم».

٣- ابن كيسان ميگويد يعنى شما مرا بوسيله شكر نعمت من بياد بياوريد تا من شما را بواسطه افزودن نعمت‌هاى خود ياد كنم چنان كه فرمود:(لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ‌)[٣] يعنى هر گاه شكر نعمت مرا بجا بياوريد بر نعمت شما ميافزايم».

٤- بعضى گفته‌اند يعنى «مرا در روى زمين بياد بياوريد تا شما را در موقعى كه در زير زمين قرار خواهيد گرفت ياد كنم چنان كه در دعا هست: خدايا مرا در هنگام بلا آن موقعى كه فراموشكاران از مردم فراموش مى‌كنند تو ياد كن».

٥- برخى گفتند يعنى «در دنيا بياد من باشيد تا در آخرت بياد شما باشم».

[١] آيه ١٢٣ سوره آل عمران

[٢] آيه ٦٩ سوره عنكبوت

[٣] آيه ٧ سوره ابراهيم