ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣٦ - تفسير

شرح لغات:

الشهر الحرام- ماه حرام و علت اينكه اين ماه‌ها را بنام ماه حرام ناميده‌اند اينست كه جنگ و مانند آن در اين ماه‌ها حرام است.

حرمات- جمع حرمت و آن چيزيست كه بايد حفظ و نگهدارى شود و هتك آن حرام است.

قصاص گرفتن حق مظلوم است از ظالم.

اعتدى- ستم كرد و با فعل «عدى» بيك معنا است اگر چه بعضى گفته‌اند كه كلمه «اعتدى» ظلم بيشترى را ميرساند.

تفسير:

سپس خداوند حكم جنگ در ماه‌هاى حرام را بيان ميكند و ميفرمايد:

(الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ‌)، و منظور از اين ماه حرام همان ذو القعده است و همان ماهى بود كه پيامبر قصد مكه داشت در آن ماه و مشركان جلوگيرى كردند و بالآخره پيمان «حديبيه» منعقد شد.

در معناى اين آيه‌(الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ) (ماه حرام در برابر ماه حرام) دو وجه بيان شده است:

١- در آيه كلمه «قتال» (جنگ) حذف شده است و معنايش اينست كه جنگ در ماه حرام در برابر جنگ در همين ماه است.

٢- اين ماه حرام «ذو القعده» در سال هفتم بعثت كه مسلمين موفق بزيارت خانه كعبه و عمره شدند در مقابل آن ماه حرام ذو القعده سال ششم بعثت كه مشركان جلوگيرى كردند.

ماه‌هاى حرام چهار ماه است: «ذو القعده، ذو الحجه محرم و رجب) كه سه ماه اول پى در پى (سرد) است و ماه رجب، فرد است.

در اين ماه اعراب جنگ را حرام ميدانستند حتى كسى قاتل پدر و يا برادرش را ميديد در اين ماه او را نميكشت.