ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩٠ - تفسير

١٤ حرف است ولى‌(فِي الْقِصاصِ حَياةٌ) از ١٠ حرف تشكيل گرديده است.

و در(فِي الْقِصاصِ حَياةٌ) چون حروف تكرار نشده است كلفتى نيست ولى در «القتل انفى للقتل» حروف تكرار شده است و تكلّفى بوجود آمده است.

و امّا تناسب حروف در تعبير قرآن، علاوه بر اينكه حسّ آن را درك ميكند از اين نظر است كه انتقال از فاء به لام (في القصاص) از انتقال از لام به همزه (در القتل انفى) مناسب‌تر است زيرا ميان لام و همزه از لحاظ مخارج حروف فاصله بسيار است و همين طور انتقال از صاد به حاء در( (فِي الْقِصاصِ حَياةٌ)) از انتقال از الف به لام (در انفى للقتل مناسب‌تر است.

بنا بر اين، هر چند آن تعبير نيكو و بليغ است ولى تعبير قرآنى از لحاظ اينكه جامع مزاياى نامبرده است بليغتر و بهتر است.

شاعر نيز از قرآن اقتباس كرده و گفته است:

يعنى از طرف من به ابو مسمع از شهرى بشهرى ابلاغ كنيد كه زندگى ميان اقوام تنها در عتاب است.

اين شعر هر چند لطيف و نيكو است ولى تفاوت ميان آن و تعبير قرآن همان تفاوتى است كه ميان ادنى درجه فصاحت و بلاغت و اعلى درجه آن موجود است و نخستين تفاوت ميان آنها اين است كه در اين شعر از «عتاب» سخن بميان آمده ولى در عبارت قرآن دعوت بعدل است بعلاوه در شعر ابهامى وجود دارد امّا آيه بر توضيح و بيان است مشتمل است.

(يا أُولِي الْأَلْبابِ ...)- اى خردمندان! از اينجهت خردمندان را مورد خطاب قرار داد كه تنها آنان عواقب امور را درك مى‌كنند.

(لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ...)- در معناى «لعلّ» سه قول است:

١- بمعناى «لام» است يعنى «لتتّقوا» تا داراى تقوى بگرديد.

٢- بمعناى طمع و رجاء است يعنى باميد اينكه داراى تقوى شويد.