ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧٩ - تفسير

بجا ميآورند و در حال نماز بسمت مشرق توجه ميكنند و همچنين نيكى در آن نيست كه يهود آن را لازم ميدانند و در حال نماز روى بسمت مغرب مينمايند اين وجه را جبائى و بلخى اختيار كرده‌اند.

(وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ‌).

قطرب و زجاج و فرّاء ميگويند تقدير كلام اين است «و لكن البر بر من آمن باللَّه» يعنى و ليكن نيكوكارى نيكوكارى آن كسيست كه ايمان بخدا بياورد چنان كه گفته ميشود: «السّخاء حاتم و الشّعر زهير» كه تقدير آن اين است السّخاء سخاء حاتم و الشعر شعر زهير يعنى سخاوت سخاوت حاتم است و شعر شعر زهير است.

اين وجه را جبائى نيز اختيار كرده است.

بعضى گفته‌اند تقدير كلام اين است «و لكن الباريا و لكن ذا البر من آمن باللَّه» يعنى نيكوكار كسيست كه ايمان بخدا بياورد. «ايمان بخدا» شامل تمام چيزهايى كه معرفت بآن موقوف است از قبيل معرفت حدوث عالم و اينكه عالم محدثى يعنى آفريننده‌اى دارد.

و از قبيل صفاتى كه بر خداوند لازم و صفاتى جائز و اوصافى كه بر او ممتنع است و معرفت عدل و حكمت او- ميگردد.

(وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ...)- ايمان بروز قيامت كه شامل ايمان بزندگى پس از مرگ و حساب و ثواب و عقاب ميشود.

(وَ الْمَلائِكَةِ ...)- ايمان بوجود فرشتگان الهى و اينكه آنها بندگان گرامى پروردگار هستند و در هيچ كارى بر فرمان او سبقت نميگيرند و از امر او تخلف نميكنند[١].

(وَ النَّبِيِّينَ ...)- ايمان بهمه پيغمبران خدا و اينكه آنها همه معصوم و منزّه از معاصى و در آنچه بمردم رسانده‌اند راستگو بوده‌اند و اينكه سرور جميع آنها و خاتم آنان حضرت محمّد بن عبد اللَّه ٦ است و شريعت او ناسخ همه شرايع است و تمسك بآن شريعت براى همه مكلّفين تا روز قيامت لازم است.

[١] اشاره به آيه ٢٧ سوره انبيا