ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٠ - تفسير

(وَ آتَى الْمالَ عَلى‌ حُبِّهِ ...)- در معناى اين جمله چند وجه گفته شده است:

١- ضمير(عَلى‌ حُبِّهِ) بمال برميگردد بنا بر اين مصدر بمفعول اضافه شده است يعنى مال را با محبّتى كه بآن دارد .. معناى گفتار ابن عباس و ابن مسعود كه در تفسير اين آيه گفته‌اند: يعنى «مال را در حالى كه صحيح و سالم هستى و بزندگى اميدوار ميباشى و از فقر و احتياج ميترسى بفقرا بدهى نه اينكه انفاق و احسان بفقرا را بتأخير بيندازى تا هنگامى كه در آستانه مرگ قرار گرفتى بگويى: اين مقدار بفلانى، و اين مقدار بفلانى بدهيد» بهمين وجه برميگردد.

٢- ضمير در «على حبّه» به من آمن» برميگردد در اينصورت مصدر بفاعل اضافه شده است و مفعول بواسطه اينك روشن بوده است (يعنى المال) مذكور نگرديده است يعنى مال را با محبّتى كه مؤمن بآن دارد بخويشاوندان و غير آنها بدهد اين وجه در معنا با وجه اوّل يكسان است.

٣- ضمير در «على حبّه» بايتاء برميگردد و آن هر چند در كلام مذكور نيست ولى از(وَ آتَى الْمالَ) استفاده ميشود[١] بنا بر اين معناى آن اين است: مال را از روى علاقه و محبّت باعطاء و بخشش، بخويشاوندان و غير آنها بدهد.

٤- ضمير در «على حبّه» به «اللَّه» كه در آيه مذكور است برمى‌گردد يعنى:

«و آتى المال على حب اللَّه» باين معنا مال را در راه محبّت خدا و خالصاً لوجه اللَّه بخويشاوندان و غير آنها بدهد اين وجه از سيّد مرتضى علم الهدى ره نقل گرديده است وى ميگويد: «هيچكس در اين وجه بر من سبقت نگرفته است».

مؤلف: اين وجه بهترين وجهى است كه در تفسير اين جمله گفته شده است زيرا بدون قصد قربت- هر چند شخص با اينكه بمال خود علاقه دارد آن را بفقرا بدهد-

[١] چنان كه قطامى گفته است: هم الملوك و ابناء الملوك لهم و الاخذون به و الساسة الاول يعنى آنها پادشاهان و فرزندان پادشاهان هستند كه ملك را در قبضه خود گرفتند و سياستمداران درجه اول ميباشند در اين شعر ضمير« به» به« الملك» برميگردد كه آن از كلام استفاده ميشود.( مؤلف)