ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٩ - شرح لغات

كه خداوند بتو فرستاده است هرگز شكّ و ترديدى بخود راه نده، همچنين عناد و لجاجت كسانى كه نبوّت تو را كتمان مى‌كنند و در برابر براهين نبوّت تو تسليم نميگردند تو را بشكّ و ترديد وادار نكند.

بعضى گفته‌اند مراد اين است كه كليه «آنچه علم» لازم است شكّ و ترديد مكن و اين قول از نظر اينكه عموميّت دارد، اولى است.

(فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ ...)- اين خطاب هر چند در ظاهر متوجه پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و اله است ولى در واقع مراد از آن امّت پيغمبر اسلام است و مثل‌( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ)[١] و امثال آن است.

بعضى گفته‌اند: خطاب در آيه متوجه پيغمبر است و ترديد و شك از اين نظر بر او جائز است هر چند شك و ترديد از او تحقق پيدا نميكند كه لازم اوامر الهى است.

و اين آيه بر خلاف آنچه «گروه» مجبّره ميگويند دلالت دارد كه قدرت بر خلاف معلوم تعلّق پيدا مى‌كند زيرا با اينكه معلوم بوده است كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و اله شك و ترديد نميكند نهى بآن تعلق پيدا كرده است و نهى هميشه بامر مقدور تعلّق مى‌گيرد

. [سوره البقرة (٢): آيه ١٤٨]

(وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ (١٤٨))

[ترجمه‌]

براى هر ملتى طريقه‌اى (يا قبله‌اى) است كه بآن توجه كند پس بانجام خيرات و عبادت بشتابيد كه هر كجا باشيد همه شما را خداوند بعرصه محشر خواهد آورد محقّقاً خدا بر هر چيز توانا است. (١٤٨)

شرح لغات‌

«وجهه» را بعضى مصدر بمعناى توجّه كردن گرفته ولى قول برخى ديگر كه آنها اسم بمعناى جهت يا راه ميدانند صحيح‌تر است.

استبقوا ...- پيشى بگيريد

[١] آيه ١ سوره طلاق يعنى اى پيغمبر هنگامى كه زنها را طلاق گفتيد.