ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٥٢ - تفسير

٣- مراد اين است كه: آن طور كه بايد خدا را دوست داشته باشند بت‌ها را دوست مى‌داشتند.

(وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ ...)- محبّت مؤمنين نسبت بخدا شديدتر و بيشتر از محبّتى است كه كفّار نسبت بمحبوب خود (بت‌ها يا پيشوايان ستمكار) دارند. و شدّت محبت مؤمنين نسبت بخدا در سه موضوع ذيل كاملًا جلوه‌گر بود.

١- با كمال اخلاص او را عبادت و تعظيم ميكردند و در ستايش او فوق العاده مى‌كوشيدند.

٢- او را از روى علم و يقين به اينكه بدون سؤال نعمت‌ها بخشيده است و اينكه او در جمع احوال آنچه را كه خير و صلاح آنها را تأمين ميكند تقدير و تدبير كرده است، دوست ميداشتند و او را از روى سپاسگزارى عبادت مى‌كردند و برحمت و كرم او از روى بصيرت و يقين اميدوار بودند و لذا محبّت آنها نسبت بخداوند شديدتر بود.

٣- ميدانستند كه صفات عالى‌تر و اسماء نيكوتر فقط مخصوص خداوند است و او حكيم و خبيرى است كه مثل و مانند ندارد و منفعت و ضرر و ثواب و عقاب تنها در قبضه اختيار اوست و بازگشت همه بسوى اوست.

در معناى‌(أَشَدُّ حُبًّا): دو وجه است.

١- ابن عباس ميگويد «اشدّ» بمعناى ثابت‌تر و دائمى‌تر است چون مشركين در دلبستگى و محبّت خود ثابت و پايدار نبودند و محبّت خود را از اين بت بآن بت منتقل ميكردند ولى مؤمنين در محبّت خدا پايدار ميباشند.

٢- حسن ميگويد: اشدّ بمعناى محكم‌تر است زيرا مؤمنين خدا را بدون واسطه عبادت ميكردند ولى بت‌پرستان او را با واسطه (بواسطه بت‌ها) مى‌پرستيدند.

(وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا ...)- اگر ستمكاران به بينند يا بدانند احتمال اوّل صحيح‌تر است زيرا «رؤيت» در اينجا بمعناى ديدن است چنان كه در جمله‌(إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ) نيز بهمين معنا است.

(إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ ...)- هنگامى كه عذاب را مى‌بينند اين معنا در صورتى‌