ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٧ - شرح لغات

[سوره البقرة (٢): آيه ١٨٥]

(شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‌ وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى‌ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‌ ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (١٨٥))

[ترجمه‌]

ماه رمضان ماهى است كه نازل شده است در آن قرآن براى هدايت مردم و با دليل‌هاى روشن براى راهنمايى و امتياز حق از باطل، پس هر كه دريابد ماه را بايد روزه بدارد و هر كس مريض و يا در سفر باشد چندى از روزهاى ديگر، خداوند براى شما حكم را آسان خواسته و تكليف را مشكل نگرفته است تا اينكه عدد روزه را تكميل كرده خدا را بعظمت ياد كنيد كه شما را هدايت كرد، باشد كه از اين نعمت شكرگزار گرديد

شرح لغات:

شهر- بمعناى «ماه» و جمع آن «شهور» و «اشهر» مى‌باشد و اصل اين كلمه بمعناى ظهور و آشكار شدن است و چون هر يك از ماه‌هاى قمرى با ديدن هلال و ماه شب اول ظاهر ميگردد لذا بآن «شهر» گفته‌اند.

رمضان، اصل اين كلمه از «رمض» كه بمعناى شدت تابش خورشيد بر ريگ‌ها مى‌باشد.

در اينكه چرا اين ماه به «رمضان» ناميده شد سه وجه بيان شده است:

١- عادت عرب بر اين بوده كه ماه‌ها را به زمانها و خصوصيت‌هاى آن نامگذارى ميكردند و چون ماه روزه به تابستان و زمان تابش شديد خورشيد بر ريگ‌ها مصادف بود لذا، به كلمه اسم «رمضان» ناميده شد.

٢- برخى ميگويند كلمه «رمضان» اسمى از اسم‌هاى الهى است و چون اين ماه فضيلت و شرافت دارد باين نام خوانده شده است روى همين اصل از مجاهد نقل شده است كه نگوئيد «رمضان» بلكه بگوئيد ماه رمضان و شما نميدانيد كه رمضان چيست و در فضيلت و شرافت اين ماه از رسول اكرم نقل شده كه فرمود: هر كس از روى ايمان و يقين ماه رمضان را روزه بدارد گناهان گذشته‌اش بخشيده مى‌شود.