ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢٣ - روح در عالم برزخ در قالب مثالى است

گنجهايى از اموال بودند هلاك گرديدند ولى علماء تا روزگار باقيست زنده هستند هر چند بدنهاى آنها از نظر پنهان، امّا آثار آنها در دلها موجود است.

مؤلف: در ميان اين اقوال همانطور كه گفتم تنها قول اوّل مورد اعتماد است زيرا اجماع مفسرين بر طبق همان قول است بعلاوه خطاب در آيه مخصوص مؤمنين است و آنها مسلماً ميدانستند كه شهداء راه خدا هدايت يافته و بر حق ميباشند و نيز ميدانستند كه روز قيامت آنها زنده ميشوند و به پاداش خود ميرسند لذا صحيح نيست نسبت باين معانى كه در قول دوم و سوّم مذكور است بمؤمنين گفته شود(وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ).

و ديگر اينكه اگر مراد قول دوّم و سوم بود فائده‌اى براى تخصيص اين معنا بشهدا نبود زيرا غير شهدا هم روز قيامت زنده ميشوند و از غير شهدا نيز افراد بسيارى هدايت يافته و داراى حيات بمعناى دين صحيح و هدايت الهى ميباشند.

و نيز چون مؤمنين كه در آيه مورد خطاب واقع شده‌اند ميدانستند هر كه در راه خدا بميرد بنام نيك و افتخار جاويد نائل گشته است لذا صحيح نيست بآنها گفته شود(وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ ..)

روى اين جهات، تنها قول اول صحيح است و علّت اينكه حيات بعد از مرگ در اين آيه بشهدا تخصيص داده شده است با اينكه در واقع اين موضوع اختصاص بآنها ندارد اين است كه بشارتى ببازماندگان آنان و ساير مؤمنين- با توجّه بوصفى كه براى آنها در آيه واقع در سوره ديگر ذكر گرديده است كه‌( يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ‌)[١]- داده شود.

روح در عالم برزخ در قالب مثالى است‌

اگر كسى بگويد ما مى‌بينيم كه اجساد شهدا روى زمين افتاده و در آن آثارى‌

[١] آيه ١٦٩- ١٧٠ سوره آل عمران يعنى كسانى كه در راه خدا بشهادت رسيدند زنده هستند و روزى خود را از پروردگار متعال دريافت ميدارند و بآنچه خداوند بآنها از فضل خود عنايت كرده است شادمان و مسرور ميباشند.