ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٥ - امت وسط ائمه(ع) ميباشند

(أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ‌)[١]( ...) يعنى روزى كه زبانها و دستها و پاهاى آنها بر اعمالشان گواهى ميدهند.

٢- منظور اين است كه شما امت مسلمان حجّت و دليل مردم باشيد تا حقيقت و تعاليم دين اسلام را براى مردم بيان كنيد و پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و اله و سلّم هم دليل شما باشد و تعليمات دينى را براى شما بيان نمايد و شاهد را از اين جهت شاهد ميگويند كه موضوع مورد شهادت را بيان مى‌كند. و از همين نظر «شهادت» «بيّنه» يعنى بيان كننده ناميده ميشود.

٣- مقصود اين است كه شما امّت مسلمان درباره پيغمبران و امّتهاى آن گواهى بدهيد به اينكه پيغمبران حقايق دينى را با هم خود رساندند و اين احتمال از اين نظر صحيح است كه ممكن است پيغمبر اسلام كيفيت تبليغ پيغمبران ديگر را بامّت مسلمان ابلاغ كند.

(وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً ...)- پيغمبر ٧ هم گواه اعمال شما باشد و بعضى گفته‌اند يعنى پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله و سلّم دليل و راهنماى شما باشد بعضى ميگويند: كلمه «على» در «عليكم» بمعناى «لام» است مثل‌( وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ‌)[٢] كه «على» بمعناى لام ميباشد در اين صورت معنا، چنين ميشود كه: پيغمبر اسلام بنفع شما روز قيامت شهادت بدهد به اينكه شما در آنچه شهادت ميدهيد راست مى‌گوييد».

(وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها ...)- در معناى آيه بعضى از مفسرين‌(كُنْتَ عَلَيْها) را بمعناى «انت عليها» گرفته‌اند مثل‌(كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ) كه بمعناى «انتم خير امّة» است يعنى قرار نداديم آن قبله‌اى را كه الان بر آن هستى يعنى خانه كعبه را ولى صحيح‌تر اين است- چنان كه برخى نيز گفته‌اند- كه مراد از آن بيت المقدس باشد و منظور اين است كه: ما صرفناك عن القبلة التي كنت عليها الا لنعلم يعنى تو را از آن قبله‌اى كه سابقاً بسوى آن نماز ميخواندى بسوى «كعبه» منتقل نكرديم مگر براى‌

[١] آيه ٢٤ سوره نور

[٢] آيه سوره مائده يعنى حيوانى كه براى بتها مى‌كشند حرام است.