ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥ - داستان

خداوند در روز قيامت كيفر دهد آنها را در آتش جهنم ببزرگترين كيفرها زيرا كه اين گروه از هر ستم پيشه‌اى ستمكارترند

. [سوره البقرة (٢): آيه ١١٥]

(وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ (١١٥))

[ترجمه‌]

و براى خدا است مشرق و مغرب پس هر جانب متوجه شويد آنجا وجه خداوند است خداوند بى‌نياز و دانا است (١١٥)

شرح لغات:

المشرق و المغرب ...- جاى طلوع و غروب خورشيد و ماه.

واسع ...- بى‌نياز و ثروتمند.

داستان:

در علت نزول اين آيه شريفه اختلاف است:

برخى مانند ابن عباس و جبائى گفته‌اند: يهود موضوع تغيير دادن قبله را از بيت المقدس به كعبه انكار نمودند و خداوند آيه شريفه را بعنوان ردّ بر آنها نازل فرمود، جبائى ميگويد: خداوند در اين آيه روشن كرد كه او در جانب معيّنى نيست همانطور كه مجسّمه- آنهايى كه خدا را جسم ميدانند- اعتقاد دارند.

قتاده ميگويد: مسلمين در ابتداء امر ميتوانستند در نماز بهر جانبى متوجّه شوند و آيه دلالت بر همين امر ميكند و سپس اين حكم نسخ گرديد بسبب آيه شريفه‌(فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ)[١] وى ميگويد: پيامبر اكرم در حالى كه ميتوانست بهر طرفى متوجه شود توجّه به بيت المقدس را اختيار نمود.

و پاره‌اى معتقدند: آيه شريفه در مورد نماز مستحبّى بر مركب در مسافرت وارد شده زيرا كه در آن جايز است بهر جانب كه مركب متوجه ميشود توجّه نمود و در نماز واجب اين آيه وارد است:(وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ)[٢] يعنى‌

[١] سوره ٢ آيه ١٤٤ و ١٤٩ و ١٥٠ پس بگردان روى خود را بسوى مسجد الحرام

[٢] سوره ٢ آيه ١٤٤ و ١٥٠ و هر كجا هستيد روى خود را بسوى آن- مسجد- الحرام- بگردانيد-