ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٥ - تفسير

مرد از آنها را مقتول خواهيم ساخت بعلاوه ديه جراحات خود را دو برابر ديه جراحات آنان قرار داده بودند تا اينكه دين اسلام پديد آمد و اين آيه را خداوند نازل فرمود

: تفسير:

پس از اينكه خداوند در بيان معناى نيكوكارى فرمود كه آن تنها از راه ايمان و تمسّك بشرايع انبيا بدست ميآيد. ببيان شرايع پرداخت و بشرح حكم قصاص در باره خون‌ها و زخمها مبادرت كرد و فرمود:

(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ ...)- اى اهل ايمان بر شما فرض و لازم گرديده است، بعضى گفته‌اند مراد اين است كه در لوح محفوظ بطور فرض بر شما نوشته شده است.

(الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى‌ ...)- مساوات درباره كشته‌شدگان يعنى درباره قاتل همان عملى كه نسبت بمقتول انجام داده است بعمل خواهد آمد اختلافى در ميان مفسّران نيست كه مراد از اين آيه «قتل عمد» است زيرا تنها در قتل عمد قصاص واجب است و در قتل خطاء محض و خطاى شبيه بعمد قصاص واجب نيست.

سؤال اگر گفته شود كه خداوند چگونه فرموده است قصاص واجب است با اينكه اولياء مقتول مخيّر هستند كه قصاص كنند يا ديه بگيرند يا بطور كلى عفو نمايند بعلاوه، قاتل در اختيار ولىّ مقتول قرار گرفته است و كارى را فعلًا انجام نميدهد در اين صورت چگونه فرموده است قصاص بر شما واجب گرديد.

جواب آن بيكى از اين دو وجه است:

١- مراد اين است كه قصاص در صورتى كه اولياء مقتول آن را اختيار كنند واجب است و در إطلاق واجب بر «قصاص» اشكالى نيست زيرا واجب گاهى بطور تعيين ثابت ميشود و گاهى بطور تخيير.

٢- منظور اين است كه بر شما مؤمنان لازم است كه در «قصاص بآنچه از طرف خداوند معيّن شده است تمسك بجوئيد و عمل كنيد و از آن تجاوز نكنيد و