ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨١ - تفسير

ثوابى بدست نميآيد و علاقه بمال در صورتى در زيادت ثواب تأثير دارد كه عمل براى خدا و در راه محبت او انجام بگيرد.

(ذَوِي الْقُرْبى‌ ...)- بخويشاوندان كه مراد خويشاوند صاحب مال است چنان كه از رسول اكرم ٦ نقل شده است كه در جواب سؤال از اينكه بهترين صدقه كدام است فرمودند بهترين صدقه اين است كه شخصى كه وسعت مالى ندارد از مال خود بخويشاوندانش بدهد.

و نيز حضرتش بفاطمه دختر قيس هنگامى را كه باو گفت يا رسول اللَّه من داراى ٧٠ مثقال طلا هستم فرمود: «اجعلها في قرابتك» يعنى آن را بخويشان خود بده.

در آيه وجه ديگر نيز احتمال ميرود و آن اين است كه منظور از «ذوى القربى» خويشان پيغمبر ٦ باشد چنان كه فرمود:( قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى‌)[١] يعنى «بگو من از شما اجر رسالت جز اين نمى‌خواهم كه نسبت بخويشاوندان من محبّت و مودت داشته باشيد اين وجه از حضرت صادق ٧ و حضرت باقر نقل گرديده است.

(وَ الْيَتامى‌ ...)- و يتيمان. «يتيم» بكودكى كه پدر ندارد گفته ميشود بعضى ميگويند مراد اين است كه مال را بخود يتيمان بدهد برخى گفته‌اند مراد اين است كه مال را باولياء يتيمان يعنى كسانى كه آنها را اداره مى‌كنند بدهد زيرا دادن مال بكسى كه داراى رشد و عقل كافى نميباشد صحيح نيست.

بنا بر اين «اليتامى» محلًا مجرور و عطف بجاى «القربى» ميباشد يعنى و آتى المال على ذوى اليتامى. مال را بصاحبان يتيمان بدهد ولى بنا بر قول اوّل «اليتامى» محلا منصوب و عطف بجاى «ذوى القربى» است.

(وَ الْمَساكِينَ ...)- محتاجان.

حضرت باقر آن را به «وامانده» در راه تفسير كرده است مجاهد نيز همين قول را قائل است ولى ابن عباس و قتاده و ابن جبير آن را بهمان تفسير كرده‌اند.

(وَ السَّائِلِينَ ...)- كسانى كه مطالبه تصدّق مى‌كنند البتّه تفاوت معناى اين كلمه‌

[١] آيه ٢٣ الشورى