ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٥ - تفسير

(ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ ...)- بنا بقول دوّم يعنى به پيروى از قبله تو اجتماع نخواهند كرد بنا بر قول اوّل يعنى ايمان نخواهند آورد زيرا اقامه دليل و برهان نسبت باشخاصى كه عناد ميورزند بى‌نتيجه است.

(وَ ما أَنْتَ بِتابِعٍ قِبْلَتَهُمْ ...)- تو نيز تابع قبله آنان نخواهى شد در تفسير اين جمله چهار قول است:

١- اين جمله اعلان است به اينكه بعد از اين «كعبه» هميشه قبله مسلمانان خواهد بود و اين حكم هيچگاه نسخ نخواهد شد.

٢- اين كلام بر سبيل مقابله با جمله‌(ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ) گفته شده است يعنى آنها تابع قبله تو نميشوند همانطور كه تو هم تابع قبله آنان نخواهى گشت مثل اينكه گفته ميشود آنها از انكار حقّ دست برنميدارند در مقابل، تو هم از اعتراف بحق دست برنميدارى در اينصورت براى بيان اين جمله علّتى جز تقابل با جمله سابق در بين نيست.

٣- مراد اين است كه براى تو اصلاح يهود و نصارى بوسيله تبعيت تو از قبله آنان ممكن نيست چون قبله آنها يكى نيست و نصارى بجانب مشرق رو بآن مكانى كه عيسى ٧ در آن تولّد يافته است توجّه مى‌كنند و آن را قبله خود ميدانند و يهود بطرف بيت المقدّس توجّه مى‌نمايند در اين صورت جلب رضايت اين دو طايفه براى تو اصلا ممكن نيست.

٤- منظور اين است كه جواب قطعى بيهود داده شود زيرا آنها گمان ميكردند كه بالآخره آن حضرت بطرف بيت المقدّس در نماز خود توجّه خواهد كرد و در انتظار اين موضوع بسر ميبردند.

(وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ ...)- در تفسير اين جمله دو قول است:

١- حسن و سدى ميگويند: مراد اين است همه نصارى يهود و همه يهود نصارى نميگردند همانطور كه همه آنها از اسلام نيز تبعيت نميكنند و اين موضوع يكى از اخبار غيبى قرآن است.