ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٥١ - چرا جبرئيل روح القدس ناميده شد؟

ضحّاك از ابن عباس نقل كرده: منظور از روح نامى است كه عيسى بواسطه آن مردگان را زنده ميكرد.

ربيع ميگويد: منظور از روح همان روحى است كه در او دميده شد و اضافه كردن آن روح بخداوند جنبه تعظيم و تشريف دارد مانند بيت اللَّه و ناقة اللَّه و بهترين اقوال و احتمالات همان گفتار اوّل كه منظور از روح القدس جبرئيل است پرسش:

در صورتى كه تمامت پيامبران بواسطه جبرئيل توانايى و اقتدار دارند چرا خداوند از ميان آنان عيسى را باين صفت اختصاص داد؟

پاسخ:

زيرا كه عيسى از اوان كودكى تا آخر عمر داراى چنين اقتدارى بود و در تمامى جريانات جبرئيل با او همراه بود و زمانى كه يهود بر قتل او مصمّم شدند جبرئيل باز با او همراه بود تا او را بآسمان بالا برد و در هنگام باردارى جبرئيل بصورت انسانى در برابر مريم ظاهر شد و او را بشارت بچنين فرزندى داد و در او دميد.

در معناى قدس نيز اختلاف است.

گفته شده: منظور طهارت و پاكيزگى است.

سدّى ميگويد: مراد بركت است، قطرب حكيات كرده: اينان ميگويند:

«قدس عليه الانبياء» يعنى بركت دادند همانند دعاء ابراهيم در باره حرم:(رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً)[١] و گفتار زكريا:(وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا)[٢].

حسن و ربيع و ابن زيد ميگويند منظور از قدس خداوند است و قدس و قدوس يك معنى دارد.

(أَ فَكُلَّما جاءَكُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى‌ أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ ...)- آيا هر پيغمبرى كه از جانب خدا او امرى بر خلاف نفس شما آورد سرپيچى ميكنيد؟

[١] سوره ١٤ آيه ٣٥ پروردگارا اين مكان را شهر امنى قرار ده.

[٢] سوره ١٩ آيه ٦ پروردگارا او را موجب مسرت و خشنوديت قرار ده.