ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩ - اختلاف قرائتها بر هفت صورت تصور ميشود

در تأويل اين حديث وجوهى بيان نموده‌اند از اين قرار:

اول- برخى كلمه «حرف ها» را بمعناى ظاهريش گرفتند و آن را به اختلاف كلماتى كه همه آنها داراى يك معنا هستند و يا به اختلاف قرائت‌ها حمل كرده‌اند.

اختلاف كلمات چون: «تَعال و هُلمّ وَ أقبلْ» كه همه يك معنا دارند (بيا) و در صدر اسلام ميتوانستند هر كدام را خواستند بخوانند ولى پس از آن، اجماع كردند كه فقط يك كلمه خوانده شود و اجماع آنان حجت شد كه غير آن صورت مورد اجماع ممنوع گردد

. اختلاف قرائت‌ها

اختلاف قرائت‌ها بر هفت صورت تصور ميشود

١- اختلاف در اعراب كلمات- كه تفاوتى در صورت نوشتن و معناى آنها پديد نميآورد مانند كلمه «فيضاعفه» كه (فاء) را برفع يا نصب خوانده‌اند ولى در هر حال صورت و معنا تفاوت نميكند.

٢- اختلاف در اعراب كه باعث تغيير معنا ميگردد نه صورت مانند(إِذْ تَلَقَّوْنَهُ) با تشديد و «اذ تلقونه»[١] ٣- اختلاف در حروف كلمات كه معنا را تغيير ميدهد ولى صورت هم چنان محفوظ است مانند(كَيْفَ نُنْشِزُها)- يا- كيف ننشرها»[٢] ٤- اختلاف حروف كه باعث تغيير صورت است نه معنى مانند آيه كريمه‌(إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً) يا «إلا زقية واحده» (نبود جز يك صيحه)[٣] كه صيحه و زقيه هر دو بيك معنا ميباشد.

[١] آيه اينست:« إِذْ تَلَقَّوْنَهُ( يا تلقونه) بِأَلْسِنَتِكُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِكُمْ ما لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ»( آيه ١٥ از سوره نور)

[٢] آيه چنين است« وَ انْظُرْ إِلَى الْعِظامِ كَيْفَ نُنْشِزُها( يا ننشرها) ثُمَّ نَكْسُوها لَحْماً».

( آيه ٢٥٩ سوره بقره)

[٣] آيه ٢٩ از سوره يس