ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٨ - تفسير

و هر چه بخواهيد پس از منّ و سلوى از غذاى اين محل براى شما مهيا است و گفته‌اند كه اين تعبير، براى اظهار مباح بودن همه غنيمت‌ها و مالك شدن اموال براى آنها بوده است.

(وَ ادْخُلُوا الْبابَ ..)- در اينكه از چه درى دستور داشتند داخل شوند اقوالى است.

١- در حطّه- از بيت المقدس كه در هشتم بود (مجاهد) ٢- در قبه- كه موسى و بنى اسرائيل بدان سوى، نماز ميخواندند.

٣- در قريه‌اى- كه فرمان يافتند تا داخل آن شوند (جبائى) ولى دلالت آيه بر احتمال دوم كه «در قبه» باشد بيشتر است از احتمال سوم (در قريه) زيرا ظاهر آيه بعد،(فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ) اينست كه آنان پس از امر موسى، آن چنان كه امر شده بود داخل نشدند و كلمه «فا» در آيه‌(فَبَدَّلَ الَّذِينَ) كه بمعناى «پس» است ظاهر در اينست كه فاصله بين امر موسى و مخالفت آنها در طرز داخل شدن نبوده است و با توجه به اينكه آنها در زمان موسى داخل آن قريه نشدند، احتمال دوم (در قبّه) تقويت ميشود.

سجّداً ...- گفته‌اند كه بمعناى خميدگى است و ابن عباس و ديگران ميگويند معنايش اينست كه داخل شويد در حالى كه خاضع و خاشع در برابر خدائيد وهب ميگويد: يعنى داخل شويد و پس از آن، خدا را بشكرانه اين نعمت سجده كنيد.

حطّة ... قتاده و حسن و بيشتر اهل تفسير ميگويند معنايش آن است كه خدايا گناه ما را فرو ريز، و ما را بيامرز.

ابن عباس ميگويد فرمان يافتند كه بگويند: اين امر حق است.

عكرمه ميگويد آنان مأمور شدند كه بگويند: «لا اله الا اللَّه» كه خود اين كلمات، گناه آنان را ميريخت و چون همه اين‌ها سبب ريجتن گناه است تعبير به «حطّه» شده است از امام باقر ٧ نقل شده است كه فرمود: ما باب رحمت و آمرزش شمائيم‌[١].

[١] نحن باب حطتكم