ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٤٢ - تفسير

ممكن است كسى از يك گناه پشيمان شده و از آن توبه كند اگر چه گناه ديگرى را بجا ميآورد.

حسن بصرى ميگويد انسان هنگام ظهور علائم قيامت از توبه محجوب و محروم ميگردد ولى بعضى گفته‌اند ممكن است ظهور پاره‌اى از علامت‌هاى قيامت سبب محروميت گردد نه همه آنها

. [سوره البقرة (٢): آيه ٣٨]

(قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (٣٨))

[ترجمه‌]

گفتيم فرود آئيد از آن، همگى، اگر هدايتى از من بسوى شما آيد آنها كه هدايت مرا پيروى كنند نه بيمى بر آنها است و نه آنان اندوهگين شوند.

شرح لغات‌

هبوط- قبلًا بيان شد و اين كلمه گاهى در پائين آمدن مقام و منزلت نيز بكار ميرود.

يأتينّكم- ميآيد شما را از «إتيان» بمعناى آمدن.

تفسير

خداوند كيفيت پائين آمدن آدم و حوّا را بزمين بيان ميكند كه بآنها خطاب شد پائين بيائيد و اين خطاب متوجه آدم و حوا است و يا آنها و ذريه ايشان؟ قبلًا بيان شد تكرار جمله «اهبطوا» بعقيده بعضى براى اين منظور است كه جمله «اهبطوا» اول امر به پائين آمدن از بهشت است به آسمان دنيا و جمله «اهبطوا» دوم از آسمان دنيا بزمين و بعضى معتقدند كه صرفاً براى تأكيد است.

برخى ديگر معتقدند هر كدام براى بيان يك حالتى است مثلًا جمله اول:

(قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ) براى اينست كه اين پائين آمدن در حال دشمنى اينها با يكديگر است. و جمله دوم:(قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً) الاية.

اين حالت را بيان ميكند كه هبوط بخاطر ابتلاء و تكليف آنها انجام يافته است همانطور براى بيان دو حالت بكسى ميگويند: برو بسلامت، و نيز ميگويند: «برو با رفيق» كه در اينجا يك امر به رفتن است ولى تكرار آن دو حالت را بيان ميكند.