فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٥ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
{حرّم عليكم الميتة و الدّم و لحم الخنزير و ما أُهلّ به لغير اللّه فمن اضطرّ غير باغٍ و لا عادٍ فلا إثم عليه إنّ اللّه غفور رحيم } (٢١)؛
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، از آن چيزهاى پاكيزهاى كه روزى شما كردهايم، بخوريد، اگر خدا را مىپرستيد، سپاسش را به جاىآوريد. جز اين نيست كه مردار و خون و گوشت خوك و آنچه را كه به هنگام ذبح ، نام غير خدا را بر آن بخوانند، بر شما حرام كرد. اما كسى كه ناچار شود، هرگاه كه از حد نگذراند و بىميلى جويد، گناهى مرتكب نشده است، كه خدا آمرزنده و بخشاينده است.
گرچه دلالت مطابقى آيه، حرام بودن چيزى است كه نام غير خدا را بر آن خواندهاند، ولى از آنجا كه در بيان اين مطلب از كلمات حصر استفاده شده و نيز سياق آيه شريفه و امر به خوردن چيزهاى پاك و گوارا، همگى نشان دهنده اين است كه غير از آنچه در آيه تصريح به حرمت آن شده است، پاك و حلال است از آن جمله است: حيوانى كه نام خدا بر آن ياد شده، ولى هنگام ذبح به سمت قبله نبوده است. چون نه نام غير خدا بر آن برده شده، و نه ميته و خوك است.
مقصود از: {... ما أهلّ به لغير اللّه } حيوانى است كه نام خدا بر آن ياد نشده است يا بدين جهت كه وقتى نام خدا بر آن ياد نشود براى غير خداست و يا از آن جهت كه مقيّد شود به آيه ديگرى كه مىفرمايد «آنچه نام خدا بر آن ياد نشود، فسق است.» (٢٢)
اين گفته كه آيه در صدد حصر و اختصاص نيست، زيرا در آن صورت، تخصيص اكثر لازم مىآيد كه زشت و ناپسند مىنمايد، مردود است، چون امكان دارد همه حيوانات حرام گوشتى را كه در آيه نيامدهاند، با عناوين كلى چون درندگان و مسخ شدگان از تحت اطلاق آيه خارج ساخت تا تخصيص اكثر لازم نيايد و شايد بشود گفت: در زمان نزول آيه،
(٢١) بقره/١٧٢ و ١٧٣.
(٢٢) انعام/ ١٢١.