فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٧ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
خورانيدن را فرع بر آن دانستهاند بدون اينكه نامى از به سوى قبله بودن آورده باشند. اطلاق اين دو آيه، دلالت مىكند بر كافى بودن نام خدا در حليت و پاكى دامها و لازم نبودن شرط ديگرى، مانند استقبال قبله.
ايرادها
بر استدلال به اين دو آيه اشكالاتى شده است، يكى مخصوص به آيه اوّل و بقيه مشترك بين هر دو است. در خصوص آيه اوّل، اشكال شده كه ظاهر و يا دست كم محتمل در آيه اين است كه مقصود از ياد نام خدا در روزهاى معين، همان ياد خدا در ايام منى باشد، در برابر نعمت دامها كه خداوند به حاجيان ارزانى داشته است. بنابراين، مقصود آيه، ياد نام خدا به هنگام ذبح نيست، تا بگوييم اطلاق دارد يا نه ؟ پاسخ: اين برداشت، خلاف ظاهر آيه است؛ از اين روى بيشتر مفسران، به اين احتمال اشارهاى نكردهاند و آيه را به ياد نام خدا هنگام ذبح تفسير كردهاند و آن را مسلّم گرفتهاند. دليل آن روشن است؛ زيرا ياد نام خدا، غير از ذكر خداست.
اگر مقصود ذكر خدا بود، بايد گفته مىشد: {فاذكروا اللّه } همان گونه كه در آيات ديگر آمده {فاذكروا اللّه كذكركم آبائكم أو أشَدُّ ذكراً } (٢٥)نه اينكه گفته شود: {فاذكروا اسم اللّه } چرا كه ياد نام خدا، با آغاز و افتتاح كار، مناسب است.
و نيز ذكر خدا، در برابر بخشش از جانب او، نامناسب است. معمولاً گفته نمىشود: در مقابل آنچه خداى به او بخشيده، خدا را ياد كرد، بلكه مىگويند: سپاسگزارى و ستايش كرد (شكر و حمد). علاوه بر اينها ساختار اين آيات و آنچه بعد از اين آيات مىآيد: {و لكُلّ أُمّة جعلنا منسكاً ليذكروا اسم اللّه على ما رزقهم من بهيمة الأنعام... } ؛ (٢٦)براى هر امتى
(٢٥) بقره/٢٠٠.
(٢٦) حج/٣٤.